پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٧٨ - بخش سوم در گستره صحيفه سجاديه

جهان بشريت با چه واژگونى روبرو خواهد گرديد، به تدوين احاديث همت گماشته و عليرغم اينكه اين كار به نوعى هماوردى و مخالفت با قدرت‌هاى حاكم آن زمان بود، ياران خود را به اين كار تشويق و ترغيب مى‌نمودند چراكه از بزرگترين آرمان‌هاى آن بزرگواران حفظ و حراست و دفاع از شريعتى بوده كه خداوند ايشان را نگاهبان و امين آن قرار داده است.

ائمه اطهار عليهم السّلام اولين پيشگامانى هستند كه براى حركت فرهنگى امت اسلام برنامه‌ريزى كرده و در سايه هدايت قرآن كريم و دستورات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اقيانوس‌هاى دانش و حكمت را براى امت روان ساختند، البته آنان فقط به فعاليتى يكسويه در حركت فرهنگى امت اسلام اكتفا نكرده بلكه برنامه‌ريزى ايشان شامل انواع دانش‌ها و رشته‌هاى مختلف معرفت نيز مى‌گرديد.

امام امير المؤمنين از پيشگامان اين نهضت علمى و گشاينده در انواع دانش‌هاى عقلى و نقلى و بنيان‌گذار اصول و قواعد آن است، تعدادى از دانشمندان بزرگ به آن اعتراف داشته و در اين رابطه دست به تأليف كتاب زده‌اند كتاب‌هايى چون «تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام» نوشته سيد حسن صدر به اثبات اين مطلب از نقطه‌نظر تاريخى پرداخته‌اند.

از ديگر كسان كه به اين حقيقت اعتراف كرده‌اند استاد عباس محمود العقاد در كتاب «عبقريّة الامام علىّ» است آنجا كه مى‌نويسد امام امير المؤمنين عليه السّلام دروازه سى و دو دانش را براى اولين بار گشوده و براى آن‌ها اصول و قواعد پايه‌اى وضع كرده است.

علامه ابن شهر آشوب در كتاب «معالم العلما» مى‌نويسد:

حقيقت اين است كه امام امير المؤمنين اولين كسى است كه در تاريخ‌