كتاب، بر اساس موضوعات فقه تنظيم شده[١٧] و آن را از امام چهارم٧ روايت كرده است.[١٨] رجال‌شناسان شيعه، ثابت بن هرمز را مورد اعتماد ندانسته و او را مهمل و ضعيف معرفي كرده‌اند؛[١٩] امّا رجاليان اهل سنّت، وي را توثيق كرده‌اند.[٢٠]

٢. الجامع في سائر ابواب الحرام و الحلال، ظريف بن ناصح كوفي، از اصحاب امام باقر٧.[٢١] او در بغداد مي‌زيسته و تا پس از سال دويست هجري، در قيد حيات بوده است.[٢٢] رجال‌شناسان، او را ثقه و صدوق دانسته‌اند.[٢٣] از ديگر آثار وي، النوادر، الديات و الحدود است كه نجاشي به چهار واسطه از آنها روايت مي‌كند.[٢٤] آقابزرگ تهراني، از جملۀ آثار او، «اصلي» را بر مي‌شمرد كه از اصول مورد اعتماد بوده و در جوامع حديثي و فقهي، رواياتي از آن نقل گرديده است و آن گونه كه احتمال داده‌اند، اصل مذكور، همان كتاب الديات وي است؛[٢٥] امّا درباره «جامع» او آگاهي‌اي در دست نيست.

٣. كتاب مبوّب في الحلال و الحرام، محمّد بن علي بن ابي شعبةحلبي (م ١٤٨ ق)، مشهورترين فقيه خاندان آل ابي شعبة[٢٦] و از فقهاي برجسته كوفه. نجاشي وي را ثقه دانسته است.[٢٧] از آثار ديگر او كتاب التفسير است[٢٨] كه ابن عقده (م ٣٣٣ ق) به دو واسطه از آن روايت مي‌كند.[٢٩] در واقع، بخش عمدۀ كتاب عبد الله‌ بن مُسكان، درباره حلال و حرام، از كتاب مبوّب حلبي بوده كه ابن مسكان، نكاتي را به آن افزوده است.[٣٠]

٤. جامع[٣١] يا اصل، عبيد الله‌ بن علي بن ابي شعبةحلبي (م ١٤٨ ق)، بزرگ خاندان آل ابي شعبه[٣٢] و از شخصيت‌هاي برجسته كوفه در ميانه قرن دوم كه به سبب روابط تجاري با حلب، نسبت حلبي داشتند.[٣٣] گفته‌اند اين اثر، نخستين كتاب فقهي منظّم و جامع است كه در شيعه تأليف شده[٣٤] و داراي

[١٧]. مدخل إلي علم الفقه، ص٣٢.

[١٨]. رجال النجاشي، ص١١٧.

[١٩]. رجال ابن داود، ص٦٠.

[٢٠]. الجرح و التعديل، ج٢، ص٤٥٩.

[٢١]. رجال الطوسي، ص١٣٨.

[٢٢]. الذريعة، ج٢، ص١٦٠.

[٢٣]. رجال النجاشي، ص٢٠٩؛ خلاصة الأقوال، ص١٧٣.

[٢٤]. همان.

[٢٥]. الذريعة، ج٢، ص١٥٩.

[٢٦]. معجم رجال الحديث، ج٢٤، ص١٠١.

[٢٧]. رجال النجاشي، ص٣٢٥.

[٢٨]. همان.

[٢٩]. الذريعة، ج٤، ص٢٤٠.

[٣٠]. رجال النجاشي، ص٢١٤.

[٣١]. مستدركات علم رجال الحديث، ج٨، ص٣٦٩.

[٣٢]. الفوائد الرجالية، ج١، ص٢٢٠.

[٣٣]. رجال النجاشي، ص٢٣٠.

[٣٤]. رجال البرقي، ص٢٣.