علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥٤ - کتاب حلبی منبعی مکتوب در تألیف الکافی
سه. فهرست غير تکراري روايات الكافي که مردّد میان عبيد الله بن علی حلبی و برادرش محمد است.
١. محمد بن يحيى > احمد بن محمد > علي بن الحكم[٤٦٦] > أبي المغراء[٤٦٧] > الحلبي (٥).[٤٦٨]
٢. محمد بن يحيى > احمد بن محمد بن عيسى > بعض أصحابه[٤٦٩] > ابي المغراء > الحلبي (١).[٤٧٠]
٣. عدة من أصحابنا > احمد بن محمد > من ذكره[٤٧١] > ابي المغراء > الحلبي (١).[٤٧٢]
٤. [عدة من أصحابنا]> احمد بن محمد > (عن رجل)[٤٧٣]> ابي المغراء > الحلبي (١).[٤٧٤]
٥. احمد بن محمد و علي بن ابراهيم > أبيه جميعاً > ابن ابي عمير > ابي المغراء > الحلبي (١).[٤٧٥]
٦. [محمد بن يحيى] > أحمد بن محمد > الوشاء > أبي المغراء> الحلبي[٤٧٦] (١).[٤٧٧]
با توجه به قرايني که در پانوشتها به آنها اشاره شده است، احتمال نقل اين گروه از روايات، از يکي از کتابهاي احمد بن محمد بن عيسي قوت مييابد. تعبير «عمن ذکره» و «عن بعض اصحابه» دليل استواری بر اين برداشت است و احتمال ناخوانا بودن نسخة کتاب احمد بن محمد را بيشتر ميکند. به نظر ميرسد رواياتي که از طريق ابي المغراء از حلبي در اين کتاب آمده، بايد از جملة رواياتي باشد که در نسخة مشهور کتاب عبیدالله و علی ذکر نشده است. اما اين که مراد از حلبي در اين روايات کدام يک از
[٤٦٦]. مراد، علي بن الحكم الأنباري است.
[٤٦٧]. مراد، حميد بن المثنى است.
[٤٦٨]. همان، ج٦، ص٢١٣،٢٣٧،٢٦٠؛ ج٧، ص٣٩٢، ٣٩٣. تکرار اين سند از أبي المغراء تا محمد بن يحيي در کتاب الأطعمة در الکافي، ج٦ ميتواند قرينه اخذ اين روايات از کتاب أبي المغراء باشد.
[٤٦٩]. در الکافی، ٢٩ روايت هست که در آنها احمد بن محمد بن عيسى، با واسطه، از أبي المغراء نقل میکند: در يازده مورد علي بن الحكم، در نُه مورد الحسين بن سعيد عن فضالة بن أيوب، در چهار مورد ابن فضال، و الوشاء، ابن أبي عمير، بعض أصحابه، من ذكره، و رجل (هر کدام یک مورد) واسطه بودهاند. با توجه به اينكه هر سه مورد از طرق مبهم است و دو مورد از موارد شاذ، احتمال نقل مستقيم روايت از كتاب محمد يا عبيد الله در این ٢٩ مورد تضعیف میشود. به نظر ميرسد اين روايات از یکی از کتابهاي أحمد بن محمد بن عيسي اخذ شده باشد. تعبیر «عمن ذکره» به خوبی این احتمال را تقویت مینماید.
[٤٧٠]. همان، ج٢، ص٣٢٢.
[٤٧١]. اين روايت در تهذیب الاحکام (ج٧، ص٢٥) با اضافاتى در آغاز، از طریق «أحمد بن محمد بن عيسى، عن علي بن حديد، عن أبي المعزى» نقل شده است. شایان یادآوری است که أبي المغراء در سند تهذيب الاحکام به صورت أبي المعزى ضبط شده است. افزون بر این، بخشى از همان روايت در تهذيب الاحکام (ج٧، ص٢٤) با این سند آمده است: «عنه [الحسين بن سعيد]، عن ابن أبي عمير، عن حماد عن الحلبي». کلینی ( الكافي، ج٥، ص١٢٥٨) بخش نخست روایت منقول در تهذيب الاحکام را با این سند نقل میکند: «علي بن إبراهيم، عن أبيه، عن ابن أبي عمير، عن حماد عن الحلبي». همچنين قسمتى از همان روايت در الفقيه (ج٣، ص٢٠١) با تعبير «روى الحلبي» نقل شده كه شايد مراد، عبيد الله است.
[٤٧٢]. الكافي، ج٥، ص١٧٣.
[٤٧٣]. در نقل وسائل الشيعة (ج١٩، ص١٥٥) از الكافي، تعبير «عن رجل» وجود ندارد، اما در تهذيب الأحكام (ج٧، ص٢١٤) اين عبارت آمده است. شايد در چاپ الكافي عبارت «عن رجل» به نقل از تهذیب الاحکام در قلاب افزوده شده است.
[٤٧٤]. الكافي، ج٥، ص٢٨٩.
[٤٧٥]. همان، ج٥، ص٢٢١.
[٤٧٦]. بخش نخست اين روايت، با اختلافاتی، در تهذيب الأحكام (ج٧، ص١٦، ح ٦٩) با این سند نقل شده است: «عنه [الحسين بن سعيد]، عن ابن ابي عمير، عن حماد بن عثمان، عن الحلبي». گفتنى است كه عبارت تهذيب الأحكام صرف نظر از تقطيع بخش نخست، از استحكام بيشترى برخوردار است. در نقل وسائلالشيعة (ج١٨، ص١٢٨) از الكافي، عبارت «عن الحلبي» نيامده است.
[٤٧٧]. الكافي، ج٥، ص١٤٥.