این «بحثٌ و تحصیلٌ» یک اشکال و جوابی است درباره بحث ربط حادث به قدیم براساس نظریه خود ایشان. این اشکال و جواب نظیر اشکال و جوابهایی است که در باب ربط متغیر به ثابت مطرح شد، ولی اینجا از راه خاصی وارد شده‌اند.

طرح اشکال

مستشکل می‌گوید: بنا بر مبنای شما که معتقدید جوهرِ متحرک متجددِ بالذات رابط میان حادث و قدیم است، این هویات جوهریه متجدد بالذات چگونه از مؤثر قدیم صادر شده‌اند؟ آیا این جوهر متجدد بالذات (این «طبیعت» به قول شما) نیازمند به قابل هست یا نه؟ یعنی آیا جوهر که از مؤثر قدیم صادر شده است، در ماده قابلی وجود پیدا کرده است،

[١] . اسفار ج ٣، ص ١٣٣ (مرحله ٧، فصل ٣٣).