١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص

درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٣ - در کیفیت تعدد زمان و حرکت به وسیله یکدیگر و کیـفیت تقدیـر هـر یـک از آنـها بـا دیگـری

جسم ما در همین مکان قرار گرفته و تکان نمی‌خورد، و گاهی مکان شیء متغیر است، مثل وقتی که ما حرکت می‌کنیم. ما وقتی که حرکت می‌کنیم یک مکان متغیر تدریجی داریم و آنا فآنآ مکان خود را تغییر می‌دهیم. پس مثلا وقتی در ظرف یک ساعت حرکت می‌کنیم، مکان داریم ولی نه مکان ثابت بلکه مکان متغیر. در این حالت، مکان ما مکانی است تدریجی الوجود، آنآ مکانی را به دست می‌آوریم و مکانی را از دست می‌دهیم.

پس هر جسمی چیزی دارد به نام مکان. اگر این مکان تغییر کند و آنا فآنآ عوض شود آنوقت جسم، مکانی متغیر دارد. این مکان متغیر قهرا مکان ممتدی خواهد بود.

«مسافت» در فلسفه عبارت است از آن مکان تدریجی که جسم در طول زمان پیدا می‌کند. در عرف به جاده بین قم و تهران هم می‌گویند مسافت و اگر هزار اتومبیل هم در این جاده حرکت کند همه در یک مسافت حرکت می‌کنند، اما در اصطلاح فلسفی هر اتومبیلی برای خود یک مسافت دارد؛ یعنی هر اتومبیلی برای خود یک مکان متغیر دارد. این، معنی مسافت بود در حرکت مکانی.

«مسافت» به اصطلاح فلسفی، اختصاص به حرکت مکانی ندارد بلکه در حرکت کیفی هم هست. مثلا سیب کالی که سبز است تدریجا تغییر می‌کند و رو به زردی و بعد رو به سرخی می‌رود. کیف این سیب آنآ فآنآ تغییر می‌کند. این کیفِ تغییر یافته منطبق بر زمان است و این همان مسافت کیفی است. اگر «وضع» تغییر کند مسافتِ وضعی است. جوهر اگر در جوهر تغییر کند و از یک جوهر ضعیف به یک جوهر کامل برسد[١] ، همین تغییرات جوهری و همین جوهر که در جوهر تغییر کرده، مسافتِ آن می‌شود. پس مقصود از «مسافت» چنین چیزی است.

حال که معنی «مسافت» را دانستیم می‌توانیم بفهمیم که حرکت و مسافت دو چیز نیستند. شیئی که در مکان حرکت می‌کند، مکانش یک وجود تدریجی و یک فرد سیال و وجود سیال پیدا کرده است[٢] . این وجود سیال را اگر به اعتبار اینکه یک وجود سیال است در نظر بگیریم اسمش می‌شود: مسافت. ولی آیا وجود سیال با سیلان وجود دو چیزند؟ سیلان وجود و وجود سیال دو چیز نیستند؛ مثل همان مثالی است که همیشه تکرار


[١] . مثلا موجودی به حركت جوهری از حد جماد تغيير می‌كند تا به حد عقل بالمستفاد می‌رسد.

[٢] . وقتی كه شیء ساكن است مكانش يك فرد ثابت است، ولی وقتی كه شیء در حال حركت استدارای يك مكان است ولی اين مكان يك فرد و وجود سيال است.