درسهای اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٢ - زمان اول و آخر ندارد
درسهای اسفار، ج ٤، ص: ١١٢
جلسه شصت و ششـم
بسم الله الرحمن الرحیم
«فإن قال قائل: إنّ هذا یوجب أن یکون إله العالم زمانیآ...»[١] .
اینجا چند اشکال ذکر شده که با آنچه روح این فصل است ارتباطی ندارد و در واقع از مسائلی است که در جاهای دیگر حل شده است.
اشکال اول
اشکال اول این است که اگر مطلب این طور باشد که شما میگویید[٢] دو ایراد لازم میآید. اولا لازم میآید که خداوند متعال هم زمانی باشد، و ثانیا لازم میآید خود زمان هم زمانی باشد. برای اینکه معلوم شود مقصود مستشکل از اینکه میگوید «لازم میآید اله عالم زمانی باشد» چیست ذکر مقدمهای لازم است. در باب تقدم و تأخر بحثی دارند[٣] که آیا «ما مع المتقدم» متقدم است یا متقدم نیست؟ یعنی اگر مثلا الف بر ب تقدم دارد و ج با
[١] . اسفار ج ٣، ص ١٥٠ (مرحله ٧، فصل ٣٥).
[٢] . يعنی اگر معنای تقدم زمانی عدم شیء بر وجود شیء، اين باشد كه عدم شیء در زمانی مقدم بر زمانشیء [وجود داشته باشد.]
[٣] . بحث خوبی هم هست.