فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٩ - ماهيت حضانت و تعيين صاحبان آن (٢) رسول مزروعى
نيست، بلكه واگذارى حضانت به مادر در صورت خواست او مطابق با معروف است. بنابراين بعد از امر صريح به معروف در آيات مذكور، در صورت نبود حكم صريح و روشن در خصوص مورد حضانت، ظاهرا واگذارى آن به عنوان يك حق به مادر متعين است.
٣. تناسب فطرى و روحى زن
زن، چه رسد به مادر، در امر حضانت تناسب فطرى و روحى بيشترى نسبت به مرد دارد بلكه بعيد نيست كه گفته شود نوعاً امر حضانت از توان مرد خارج است.
اين نكته در بعضى از روايات تصريح شده است؛ چنان كه از حضرت على(ع) در تفسير كلمه «الرحمن» آمده است:
و من رحمته انّه لما سلب الطفل قوة النهوض و التغذّى جعل تلك القوة في أمّه و رقّقها عليه لتقوم بتربيته و حضانته فإن قسا قلب أمّ من الأمهات لوجب بتربيته هذا الطفل و حضانته على سائر المؤمنين...» (٢٤)؛
از نشانههاى رحمت خداوند اين است كه چون قدرت حركت و تغذيه را از كودك گرفته، آن نيرو را در مادر قرارداده و مادر را به وى مهربان گردانده است تا به تربيت و نگهدارى او بپردازد. پس اگر مادرى از مادران سنگ دل شد، تربيت و نگهدارى اين كودك بر ديگر مؤمنان واجب است.
برخى از فقها نيز در تعريف حضانت، آن را به زنان اختصاص دادهاند؛ چنان كه مرحوم محمد جواد مغنيه، حضانت را رعايت كودك دانسته است، به جهت تربيت و حفظ و نگهدارى كودك از سوى او در مدتى كه كودك نيازمند به چنين كسى از زنها دارد. (٢٥)
(٢٤) بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٢٤٨.
(٢٥)ـ محمدجواد مغنيه، الفقه على المذاهب الخمسة، مؤسسة الصادق(ع)، ص ٣٧٧