فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٠ - اهليت جنين و اداره اموال او عاتكه قاسم زاده
آن در رحم تقريباً هفت روز فاصله است(جنينشناسى پزشكى لانگمن، ص٥٢)، جنين را از حق واقعىاش، على الخصوص در باب ارث محروم ساختهايم.
نكته حائز اهميت در اين مقال تقسيم مراحل جنينى است كه از روايات اماميه به دست مىآيد و بر اساس آن اين مراحل به شش مرحله تقسيم مىشوند:١. نطفه، از هنگام وارد شدن به رحم تا چهل روز؛ ٢. علقه، از چهل تا هشتاد روز؛ ٣. مضغه، از هشتادمين روز تا صدوبيستمين روز؛ ٤. زمانى كه جنين داراى استخوان مىشود؛ ٥. هنگامى كه استخوانهاى جنين را گوشت مىپوشاند؛ ٦. پس از آنكه روح در او دميده مىشود. (٢) (دايرة المعارف تشيّع ، ج٥، ص٤٩٤؛ كلينى، ج٧، ص٣٤٢؛ حر عاملى، ج١٩، ص٢٣٨و ٢٣٧). چنين تقسيمى در حقوق ايران (كه اساس آن فقه اماميه است) نيز كاملاً پذيرفته شده (٣) و بر آن آثار حقوقى مترتب است.
مطلب ديگر اين است كه احكام شرعى و آثار حقوقى جنين، در فقه و حقوق براى جنين بما هو جنين است. از اين رو اكثر احكام و حقوق به نحو يك سان به منظور حمايت و دفاع از حقوق جنين اعم از مشروع يا نامشروع وضع شده است. (دايرة المعارف تشيّع ، ج٥، ص٤٩٤) و تفاوت گذارى ميان جنين مشروع و نامشروع به مواردى باز مىگردد كه با نسب جنين ارتباط دارد؛ مانند ارث و نفقه.
(٢) عن أميرالمؤمنين (ع) قال: «... أنّ اللّه عزّوجلّ خلق الإنسان من سلالة و هي النطفة فهذا جزء، ثم علقة فهو جزئان، ثم مضغة فهو ثلاثة أجزاء ، ثمّ عظماً فهو اربعة اجزاء ثم يكسى لحماً فحينئذ ثم جنيناً فكملت له خمسة أجزاء.... فاذا نشأفيه خلق آخر و هو الروح ....( روايت مذكور در باب ديه جنين در كتاب كافى ـ ج٧، ص ٣٤٣ ـ آمده است. قسمتهايى كه بيان نشد حول محور ديه است).
(٣) قانون مجازات اسلامى، در باب دوازدهم- ديه سقط جنين - ماده ٤٨٧..