استاد، همواره عزيز مى داشته است و بدين خاطر و براى زنده داشتن ياد و نام او به اين تحقيق، رو آورده است.
مؤلّف، در مورد جلد دوم كتاب خود مى گويد: «جا داشت كه ضمن مطالعه و تحقيق در اين تفسير بزرگ ـ كه جامع معارف اسلامى است ـ در باب احاديثى كه ابوالفتوح در اثناى تفسير بدانها استناد جسته، تتبّع كافى به عمل آيد. نگارنده، از آن گاه كه تفسير شيخ را در مطالعه داشت، به هر وقت كه به حديثى از رسول اكرم و يا از جانشينان برحقّ وى برمى خورد، آن را جداگانه يادداشت مى كرد. در انجام مطالعه، نخستين بار، بالغ بر ۶۵۰ حديث نبوى در دست داشت». [١]
مؤلّف، توانسته است بالغ بر دو هزار و اندى حديث، اعم از عبارت عربى احاديث و ترجمه آن، و يا به صورت ترجمه شده به فارسى از احاديث پيامبر اكرم و نيز تعدادى از احاديث ائمه عليهم السلام را با مراجعه به تفسير ابو الفتوح به دست آورد و در اين جلد جمع كند، كه خود، كارى است شايسته سپاس.
در اين جلد، حدود ۶۵۰ حديث عربى همراه با ترجمه فارسى و بيش از يكهزار و صد حديث از پيامبر اكرم كه به فارسى در تفسير ابوالفتوح نقل شده، گردآورى شده است. نيز بيش از ۱۹۰ حديث از احاديث ائمه عليهم السلام به عربى و فارسى از اين تفسير، در اين جلد فراهم آمده است.
در هر جا كه مدرك ديگرى براى احاديث پيدا كرده اند، آن مدرك را نيز جهت مزيد اطّلاع خوانندگان آورده اند.
در اين جا مناسب است ملاحظاتى چند در باب اين جلد را يادآور شويم:
۱. بر خلاف آنچه از مطالعه مقدّمه اين كتاب به ذهن متبادر مى شود، احاديثى كه