٤٦ . اقدام نكردن به كارى كه بترسد در آن درمانَد : ص ٢٣ ، ح ١٢ ؛ ٤٧ . گفتگو با مردم ، به اندازه عقلشان : ص ٢٧ ، ح ١٥ ؛ ٤٨ . خوش خلقى : ص ٢٧ ، ح ١٧ ؛ ٤٩ . عيب پوشى : ص ٣١ ، ح ٢٩ .

آفرينش عقل و جهل

در حديث موسوم به «جنود عقل و جهل» ، در برابر آفرينش عقل و لشكريانش ، به خلقت جهل و نادانى و لشكرى براى او به درخواست نادانى ، اشاره شده است . بيان اين حديث ، با مبانى توحيدى ما و اوصافى كه از خداى متعال سراغ داريم ، تا حدودى متعارض است ؛ چرا كه ما پذيرفته ايم خداوند فيّاض ، على الإطلاق است و موجودى را كه براى ترقّى و تكامل ، شايستگى دارد ، مى آفريند . گويى اين خلقت ، با حكمت خدا نيز تعارض پيدا مى كند ؛ زيرا نظام آفرينش ، بر طبق آموزه هاى اسلام ، نظام احسن است و به سوى آن نيز روان است . لذا وجود خلقتى در اين ميان ، بر خلاف چرخه از پيش تعيين شده ، خلاف عقل حكيم و متين است . از اين رو ، بعد از بررسى هاى سندى ، [١] بايد ريشه هاى اين مسئله را از لحاظ «متنى» جست تا به حقيقت آن ، به گونه اى درست دست يافت . بدين منظور ، به قرآن (جزء ديگر جداناشدنى هدايت) مراجعه مى كنيم تا عباراتش را در مورد واژه جهل ، جويا شويم . ١ . نادانى : «وَجَاوَزْنَا بِبَنِى إِسْرَ ءِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْاْ عَلَى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلَى أَصْنَامٍ لَّهُمْ قَالُواْ يَامُوسَى اجْعَل لَّنَآ إِلَـهًا كَمَا لَهُمْ ءَالِهَةٌ قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ» ؛ [٢] ٢ . نادانى : «وَ يَـقَوْمِ لَا أَسْئلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا إِنْ أَجْرِىَ إِلَا عَلَى اللَّهِ وَ مَآ أَنَا بِطَارِدِ الَّذِينَ ءَامَنُواْ

[١] سند اين حديث ، طبق نرم افزار دراية النور ، بخش بررسى سند ، مسند و صحيح است .[٢] سوره اعراف ، آيه ١٣٨ .