دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٢٥
٨ / ٤
نظارت بر گرفتن حقوق مالى
قرآن
«از اموال آنان ، صدقه اى بگير تا به وسيله آن ، پاك و پاكيزه شان سازى . و برايشان دعا كن ؛ [زيرا] دعاى تو ، براى آنان آرامشى است ، و خدا شنواى داناست» .
حديث
٣٤٧٤.امام صادق عليه السلام : امام ، مردم را به پرداختن زكات اموالشان وا مى دارد ؛ چرا كه خداوند عز و جلفرموده است : «از اموال آنان صدقه اى بگير» .
ر . ك : وسائل الشيعة : ج ٦ ص ٣٦٤ (ابواب الأنفال و ما يختصّ بالإمام) .
٨ / ٥
سرپرست بى سرپرستان
٣٤٧٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : حاكم ، سرپرست هر كسى است كه سرپرستى نداشته باشد.
٣٤٧٦.امام عسكرى عليه السلام : علّت آن كه سه سهم از خمس ، تنها به امام اختصاص يافته ، آن است كه خداوند او را همانند پيامبر ، ملزم به سرپرستى و تربيت يتيمان ، تأمين هزينه مسلمانان ، پرداخت ديون آنان و بردنشان به حج و جهاد كرده ، و اين [به دليل ]فرموده پيامبر خدا است ، آن گاه كه خداوند به او وحى كرد : «پيامبر نسبت به مؤمنان ، از خودشان سزاوارتر است ، و همسرانش مادران ايشان اند» ، [پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود] : «و او پدر آنان است . پس چون خداوند ، او را پدر مؤمنان قرار داد ، همان وظيفه را يافت كه پدر به فرزند دارد» . در اين هنگام فرمود : هر كس از خود ، دارايى اى بر جاى نهد ، از آنِ وارثان اوست ، و هر كس بدهكارى يا عائله اى برجاى گذارد، [پرداختن بدهكارى و سرپرستىِ عائله] بر عهده والى است . بنابر اين، امام همان وظيفه اى را دارد كه پيامبر داشت . از اين رو ، سه سهم خمس متعلّق به او شد .