ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٥١ - ٤٤ - كتاب قضاء و شهادات هفده آيه

* ( فَفَهَّمْناها سُلَيْمانَ وَكُلاًّ آتَيْنا حُكْماً وَعِلْماً . . ) * .
فاضل مقداد در اين موضع چنين افاده كرده است لفظ « حرث » بمعنى زرع است و به قولى بمعنى تاك انگور است كه خوشه ها از آن آويز باشد و « نقش » بمعنى چراندن در شب چنان كه « همل » بمعنى چراندن در شب و روز است .
« در اين قضيه ، حكم داود اين بوده كه گوسفندها بعوض افسادى كه در « حرث » كرده و آن را چرانده‌اند به صاحب « حرث » داده شود . نظير اين را ابو حنيفه در بارهء « عبد جانى » گفته كه تسليم به مجنىّ عليه گردد .
« سليمان كه در آن هنگام يازده سال داشته به پدر چنين گفته است بهتر براى اين دو طرف حكمى ديگر است . داود سليمان را فرموده است ميان ايشان حكم كند سليمان گفته است رأى من اينست كه گوسفندها به صاحب « حرث » داده شود تا از شير و پشم و نتاج آنها بهره گيرد و « حرث » به صاحب گوسفندها داده شود تا آن را اصلاح كند و به حال اول برگرداند پس از آن مال هر كس به صاحب آن برگردانده شود .
« داود حكم سليمان را پسنديد و گفت « القضاء ما قضيت » . نظير اين را شافعى در حيلوله براى « عبد مغصوب » گفته كه به غرامت اجرت او حكم كرده است .
« حكم اين موضوع در شرع اسلام اينست كه صاحب گوسفند اگر در حفظ آنها تفريط و تقصير كرده ضامن است كه قيمت چيزى را كه تلف شده بپردازد و اگر نه بر عهده اش چيزى نيست . شافعى گفته آن چه شب تلف شده ضمان آن واجب است زيرا عادت بر اينست كه در شب چهار پايان مراقبت و ضبط مىشوند و از اين رو زمانى كه شتر براء به بوستانى در آمده و آن را فاسد كرده پيغمبر ( صلَّى الله عليه و آله و سلَّم ) گفته است « على اهل الاموال حفظها بالنهار و على اهل الماشية حفظها بالليل » . گروهى از فقهاء شيعه نيز همين عقيده را دارند ليكن عقيدهء ابو حنيفه عدم ضمانست مگر در موردى