ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٨٧ - ٦ - باز هم رأي و عمل به آن

على روايت شده « لو كان الدين بالرأي لكان اسفل الخف اولى بالمسح من اعلاه » و سهل بن حنيف گفته است « أيها الناس اتهموا رأيكم على دينكم » ابن عباس گفته است « من قال فى القرآن برأيه فليتبوّأ مقعده من النار » و ابن مسعود گفته است . .
و معاذ بن جبل آن را بدعت و ضلالت شمرده است . . » .
آنگاه به اسناد خود از پيغمبر ( صلَّى الله عليه و آله و سلَّم ) اين حديث را نقل كرده « تفرق امتى على بضع و سبعين فرقة اعظمهم فتنة على امتى قوم يقيسون الامور بآرائهم فيحلون الحرام و يحرمون الحلال » تا آخر آن چه در ذيل اين مسأله به تفصيل آورده است .
٦ - در حاشيهء صفحهء ٣٦٠ در همان زمينهء « رأى » و عمل به آن از كتاب « الاربعون حديثا و دليلا فى امامة الائمة الطاهرين » تأليف شيخ الاسلام محمد طاهر بن محمد حسين شيرازى ( متوفى به سال ١٠٩٨ ه . ق ) چنين ياد داشت كرده‌ام « . . و يمكن الاستدلال بالآيتين ( مرادش آيهء * ( « لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ الله وَرَسُولِه . . » ) * و آيهء * ( « آ لله أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى الله تَفْتَرُونَ » ) * مىباشد ) على وجه آخر و هو ان الآيتين تدلان على بطلان الاجتهاد و الرأي لان العمل بهما تقديم بين يدى الله و رسوله و عمل به غير اذنهما و ما عدا الائمة عاملون بالرأي و الاجتهاد . . » در اينجا بايد متذكر بود كه « اجتهاد » بدان معنى كه علماء اصولى در مذهب شيعه به آن استناد مىكنند و آن را روا بلكه واجب مىشمارند چيزى نيست كه « تقديم بين يدى الله و رسوله » يا « عمل به غير اذنهما » بر آن صادق آيد و انطباق يابد و در اين زمينه در محلى ديگر كه در بارهء « اخبارى » و « اصولى » ( يا مجتهد ) سخن طرح گردد بخواست خدا اين موضوع روشن خواهد شد .
بهر حال گر چه علماء اخبارى از شيعه نيز « اجتهاد » را حرام مىدانند ليكن از ظاهر عبارت « و ما عدا الائمة عاملون بالرأي و الاجتهاد » چنان برمىآيد كه مراد اجتهاد در برابر ائمه است ( چنان كه در مذاهب ديگر است ) نه اجتهاد به استناد كلمات ائمه .