منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٩١ - قياس خلف

اگر گفتار ما كه هر فلانى باستارست، دروغست؛ پس نه هر فلانى باستارست راست است‌ [١]، و هر بهمانى باتفاق باستارست. نتيجه آيد شرطى كه اگر همه فلان باستارست دروغست، پس‌ [٢] نه هر فلانى بهمانست‌ [٣]، و باز نتيجه را مقدمه كند، و گويد [٤]: اگر همه فلان باستارست دروغست، پس نه هر فلانى‌ [٥] بهمانست،- ليكن: هر فلانى‌ [٦] بهمانست، باتفاق، و اين استثناست نتيجه آيد كه: هر فلانى‌ [٧] باستارست دروغ نيست،- پس حق است.

و [٨] اگر كسى خود نقيض نتيجه را بگيرد- كه بدرستى وى اتفاقست‌ [٩]، و او را بآن مقدمه حقّ كه اتفاق‌ [١٠] است، تركيب كند؛ خود بى‌خلف نتيجه آيد- راست. چنان كه گويد: كه‌ [١١] هر فلانى بهمانست، و هر بهمانى باستارست، پس هر فلانى باستارست.

[١] - بى: راست است- آ،- راست راست است- ق- م- ك- ه- ط.

[٢] - بى: پس- د.

[٣] - فلان الخ- كب،- فلانى بهمانى است- د.

[٤] - مقدم كند الخ- ط- ه- كب،- مقدم كنند و گويند- د.

[٥] - فلان- كب.

[٦] - فلان- ه،- بى: ليكن هر فلانى بهمانست- ك.

[٧] - فلان- ه- كب.

[٨] - بى و- كب- د.

[٩] - بى: است- ه.

[١٠] - باتفاق- آ.

[١١] - بى: كه- ل- د.