منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١ - پديد كردن لفظ كلى و جزوى

آغاز علم منطق و پديد كردن آنچه مفرد خوانند از لفظها و معنيها

دانستن لفظ مفرد و مركب. [١] بايد كه دانسته آيد [٢] كه لفظ دو گونه بود.

يكى را مفرد خوانند [٣]، چنان كه گوئى: زيد، و محمد [٤]؛ و چنان كه گوئى مردم، و دانا.

و يكى را [٥] مركّب و مؤلّف خوانند [٦] چنان كه گوئى: مردم داناست.

يا گوئى مردم دانا [٧].

و تا حال لفظهاء مفرد دانسته نيايد، حال لفظهاء مركّب دانسته نيايد.

پديد كردن لفظ كلى و جزوى‌

هر لفظى‌ [٨] مفرد يا كلى بود، يا جزوى.

[١] - و لفظ دانستن الخ- ك- م،- و دانستن لفظ الخ- خ ك- ل- ن،- بى: دانستن لفظ مفرد و مركب- خ ه- خ ل،- بجاى: دانستن الخ «و»- د.

[٢] - شود- ن.

[٣] - در «كب» و «خ ل» علاوه دارد: «و آن آنست كه بعضى از اجزاء لفظ بر بعضى از اجزاء معنى دلالت نكند».

[٤] - و عمرو- ن.

[٥] - بى: را- ق- ك- م- ل.

[٦] - در نسخه‌هاى: «كب- خ ه- خ ل» علاوه دارد: «و آن آنست كه بعضى از اجزاى لفظ بر بعضى از اجزاى معنى دلالت كند».

[٧] - بى: يا گوئى مردم دانا- كب.

[٨] - لفظ- ن- د.