تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٢ - نشانههاى عذاب

هم چنان در انكار خود باقى ماندند. اكنون ساعت عذاب فرا رسيده. خداوند چگونه عذابشان مى‌كند؟

خداوند، براى انتقام مقدمتى قرار مى‌دهد بدين گونه كه درهاى رزق به رويشان مى‌گشايد، در اين هنگام كه از نعمتهايى كه ارزانيشان كرده كاملا سير مى‌شوند اندك اندك ايمان از دلشان رخت برمى‌بندد، آن سان كه ديگر حتى ذرّه‌اى از ايمان هم در اعماق دلشان باقى نماند در اين حال به ناگاه عذاب خدا در مى‌رسد.

فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ چون همه اندرزهايى را كه به آنان داده شده بود فراموش كردند، همه درها را به رويشان گشوديم.» اينان مى‌پنداشتند كه آنچه به ايشان مى‌دهند خير آنهاست و حال آن كه خيرشان نبود، برايشان شرى عظيم بود. يك سو طعامهاى لذيذ، يك سو تمتع از اعمال جنسى و يك سو شهرت و نام و آوازه. اين مردم به چيزى كه نام دين يا و جدان يا قانون داشته باشد اعتقاد ندارند. تنها تمتعات بى‌قيد و شرط زندگى را ارج مى‌نهند و در هر چه لذيذ است اسراف مى‌كنند، حال پاك باشد يا ناپاك، در اعمال جنسى از حد مى‌گذرند، مشروع باشد يا نامشروع، در تظاهر به صلاح يا فساد راه افراط مى‌پيمايند ولى اين تمتعات تا كى بر دوامند و توانايى بشر در برابر آنها تا چه و پايه است. مسلم است روزگارى خواهد رسيد كه بشر توانايى طبيعى خود را از دست خواهد داد. قوايش روى در تراجع خواهند نهاد، و اين همان است كه از آن به مرحله اشباع تعبير مى‌كنيم و پس از آن سقوط ناگهانى است.

حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ‌ تا از آنچه يافته بودند شادمان گشتند پس به ناگاه فرو گرفتيمشان و همگان نوميد گرديدند.» اين سقوط ناگهانى نتيجه اسراف است ولى/ ٦٧ آن كه مست باده غرور است آن را در نمى‌يابد، از اين رو قرآن كريم مى‌گويد: همگان نوميد گرديدند. زيرا در تاريكى زيسته بودند.