تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٦ - چرا گوساله؟

آمده است سامرى مشتى خاك از جاى پاى جبرييل برداشته و در ساختن گوساله به كار برده و همين باعث شده كه آن تنديس گوساله چون گاو صدا كند.

أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لا يُكَلِّمُهُمْ وَ لا يَهْدِيهِمْ سَبِيلًا- آيا نمى‌بينند كه آن گوساله با آنها سخن نمى‌گويد و ايشان را به هيچ راهى هدايت نمى‌كند؟» در حالى كه خدا با موسى سخن مى‌گفت و براى قوم خود فرمانهاى الهى را باز مى‌گفت و آنها را به راه راست هدايت مى‌كرد.

اتَّخَذُوهُ وَ كانُوا ظالِمِينَ‌- آن را به خدايى گرفتند و بر خود ستم كردند.» و كدام ظلم بزرگتر است از شرك به خدا و كفر پس از ايمان. گوساله بنى اسراييل رمزى است براى رهبريهاى باطل و سامرى براى چنين كارى پاى به ميدان نهاده بود. گوساله صدا مى‌كرد، هم چنان كه اين رهبران نيز براى مردم سخن مى‌گفتند ولى سخنشان كسى را به جايى نمى‌رساند. و نيز هم چنان كه اين گاو تنها هيكلى بود بدون روح و رهبريهاى باطل هم براى مردم هيچ فايده روحانى و معنوى نخواهند داشت.

[١٤٩] موسى باز آمد و به اين شايعه دروغ كه او مرده است پايان داد و آنان كه چنين شايعه‌اى پراكنده بودند رسوا شدند و در چنين وضعى جز توبه راهى در پيش نداشتند.

وَ لَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَ رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنا رَبُّنا وَ يَغْفِرْ لَنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ‌- و چون از آن كار پشيمان شدند و ديدند كه در گمراهى افتاده‌اند، گفتند: اگر پروردگارمان به ما رحم نكند و ما را نيامرزد در زمره زيانكاران خواهيم بود.» معلوم مى‌شود كه رحمت خداوند در هدايت و راهنمايى او آشكار مى‌شود.

هدايتى كه اگر نباشد بشر در گمراهى دست و پاى خواهد زد.