تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٢ - ريشه خطا

وَ قاسَمَهُما إِنِّي لَكُما لَمِنَ النَّاصِحِينَ‌- و برايشان سوگند خورد كه نيكخواه شمايم.» در اين آيه از «مقاسمه» سخن رفته كه از باب مفاعله است و بايد ميان دو تن واقع شود. يعنى چون قسم خورد آنها نيز قسم خوردند كه چنان نكنند ولى ابليس براى معارضه با قسم آنها قسم خود مكرر ساخت.

[٢٢] اين تفسير غلط و دروغ و قسم همه فريب بودند. يعنى فقط به يك سو توجه داشتن/ ٢٩٠ و جوانب ديگر را مهمل گذاشتن.

زيرا اصل غرور همان لباس است تا همه جوانب آن پيدا نشود و شيطان از لابلاى غرور به دل آدمى ره مى‌يابد و مى‌كوشد تنها زاويه‌اى از زواياى حقايق را مورد تأكيد قرار دهد و ديگر زوايا را رها مى‌كند.

فَدَلَّاهُما بِغُرُورٍ- آن دو را بفريفت و به پستى افكند.» سرانجام اندكى از آن درخت خوردند به ناگاه شرمشان نمودار شد. چون به يكديگر نگريستند حيا كردند و برگهاى درخت كندند و بر خود نهادند، شايد چون جامه‌اى عيب ايشان بپوشاند. معلوم است كه فرزندان آدم چون از شيطان پيروى كنند نقايصشان آشكار شود و اراده‌شان ضعيف گردد و مقاومتشان در برابر شيطان كم شود.

فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ- چون از آن درخت خوردند، شرمگاهشان آشكار شد و به پوشيدن خويش از برگهاى بهشت پرداختند.» از اينجا مرحله امتحان پايان گرفت و خداوند ندايشان داد كه آيا شما را از آن درخت نهى نكرده بودم؟ بدين گونه پس از ارتكاب جريمه ضمير خفته ايشان بيدار شد.

وَ ناداهُما رَبُّهُما أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ‌- پروردگارشان ندا داد، آيا شما را از آن درخت منع نكرده بودم و نگفته بودم كه شيطان به آشكارا دشمن شماست؟»