آخر : للشيخ الإمام ابى الفتوح الرازى عشرون مجلدا فى تفسير القرآن من مصنفاته ، و الائمة و العلماء من جميع الطوائف طالبون راغبون فيه . والظاهر أن اكثر تلك المجلدات من تفسيره العربى ، لان تفسيره الفارسى أربع مجلدات كل مجلد بقدر ثلاثون ألف بيت ، و لعله يجعل ثمان مجلدات فالباقى منه إلى العشرين يكون من تفسيره العربى . [١]
نيز خوانسارى شايعه تفسير عربى ابوالفتوح را متوجّه عبدالجليل رازى كرده و نوشته است :
قد ذكر الشيخ عبدالجليل الرازى فى بعض مصنّفاته أنّ للشيخ الإمام ابى الفتوح الرازى عشرين مجلّدا فى التفسير تهوى اليها أفئدة العلماء النحارير ، و الظاهر أنّ أكثر تلك المجلّدات من تفسيره العربى لأن الفارسى منه ينيف على مأة و عشرين ألف بيت يجمعها أربع مجلّدات أو ما يبلغ ضعف ذلك ، و أنّى هو من العشرين ـ وفّقنا اللّه تعالى على تحصيله و الاستفادة منه. [٢]
همو پس از ذكر اين خبر اينگونه داورى مى كند: بر اثر اينكه به تفسير مزبور دسترسى پيدا نكرده اند مرتكب چنين توجيه ناحق گرديده اند با آنكه تفسير پارسى نامبرده در بيست مجلد موضوعى است كه ابن شهرآشوب و منتجب الدين كه از شاگردان وى بوده اند بدان تصريح نكرده اند. ... طبق اظهاريه صاحب رياض چنانچه از مجلسى هم نقل كرده انتساب تفسير عربى به ابوالفتوح احتمال بى اساسى است. [٣]
مطابق نوشته مدرّس تبريزى كه اينگونه نوشته است: «آنچه چاپ شده همين ترجمه است و الاّ اصل كتاب از شيخ ابوالفتوح هم باشد بايد بعربى باشد چنانچه واضح است [٤] »، بايد ايشان را متمايل به اين دانست كه ابوالفتوح تفسير عربى داشته است .
ارتباط محتوايى: اين بخش درصدد توضيح ربط و پيوند درونى و علمى تفسير ابوالفتوح با ديگر تفاسير مشهور است. ابوالفتوح درصدد تأليف تفسيرى