مأخذ شناسي ابوالفتوح رازي - نوری، محمد - الصفحة ٦٨
كدام از مفسران گرايشهاى ويژه اى دارند و آثار تفسيرى آنها هم به تبع، سبك و صبغه خاصّى پيدا مى كند. مفسران اماميه تا پيش از عصر سيّد رضى و شيخ طوسى، بيشتر به تأليف تفاسير روايى علاقه مند بودند، تا تفاسيرى مشتمل بر بحث و نظر درباره آيات قرآن، و در واقع سيّد رضى در حقائق التّأويل و نيز شيخ طوسى در التّبيان به صورت جديدى به تفسير قرآن روى آوردند؛ به ويژه طوسى كه در واقع با روش خود، مباحث ادبى و نقلى را در كنار مطالب نظرى و عقلى به رشته تحرير در آورد و از آن در خدمت تفسير قرآن بهره برد.
پس از اين دوره تفسيرهاى ابوالفتوح و طبرسى در دنباله تفسير طوسى تأليف شد و از رويكرد نقل صرف فاصله گرفت و به مشرب عقلى علاقه نشان داد. ولى يك تفاوت اساسى ميان اين دو ـ كه متعلّق به يك دوره اند ـ با تفسير طوسى وجود دارد و آن اينكه ابوالفتوح و طبرسى در تفسيرهايشان از تفاسير اهل سنّت استفاده كرده اند؛ بويژه ابوالفتوح كه تفسير وى منعكس كننده بسيارى آراء و نظريات علماى اهل سنّت است. گاه در برخى مباحث به جاى نقل اقوال و نظرهاى امامان شيعه عليهم السلام كه در مجاميع روايى شيعه و نيز تفاسيرى چون تفسير على بن ابراهيم قمّى و تفسير عيّاشى درج شده است، گفته هاى مفسرانى چون قتاده، سُدّى و كسانى چون آن دو را نقل كرده و توضيح مى دهد. افزون بر اين، ذيل آيات فقهى، به نقل فتاواى فقيهان اهل سنّت اصرار مى ورزد. البته امامت و مرزها را مراعات كرده و اختلافات فقهى اماميه با آنان را ياد آور شده است. اين در حالى است كه در مباحث كلامى، نقطه نظرهاى اماميه را مورد توجه قرار داده و از آن دفاع كرده است و در بسيارى مواقع در ذيل برخى آيات، به مناسبت، به ذكر فضايل اهل بيت عليهم السلام، خصوصا حضرت على عليه السلامپرداخته است.
مارتين مكدرموت با بررسى مقايسه اى دو تفسير ابوالفتوح والتبيان، نتيجه گرفته كه آن دو از لحاظ بافت و محتوا دقيقا شبيه يكديگر هستند. [١] عدّه اى اين ديدگاه را نپذيرفته و در نقد آن گفته اند: با آنكه ابوالفتوح، به التبيان نظر داشته است، ولى تفسير