مأخذ شناسي ابوالفتوح رازي - نوری، محمد - الصفحة ٤٦
سرانجام حسنيه پس از چيره شدن بر دانشمندان در بود هارون با خواجه خود پنهانى از بغداد بمدينه مى رود و خود را بامام رضا (۱۴۸ـ۲۰۳ق) مى رساند . پس اين گفتگو بايد در هنگام امامت او پس از مرگ موسى كاظم (۱۲۸ـ۱۸۳ق) هنگامى كه هارون (۱۷۰ـ۱۹۳ق) خليفه بوده است شده باشد درست ميان سالهاى ۱۸۳ق و ۱۹۳ق كه حسنيه مى بايد شصت سالى داشته باشد چه او در سال مرگ صادق (۱۴۸ق) بايستى دست كم ۲۵ ساله باشد و تا سال ۱۸۳ق مى شود ۶۰ سال و كنيز شصت ساله را هم نمى خرند و يكسال پيش از اين هم قاضى ابويوسف مرده بود و نظام هم دو سال پس از اين تولد يافت . در آن آمده كه ميان شافعى و قاضى ابويوسف دشمنى بوده است و ابراهيم بن خالد صد مجلد كتاب نوشته و بدشمنى با على مى باليده است و حسنيه به هشتاد يا هشتاد و سه پرسش او پاسخ گفته است . در آن از چهار مذهب شافعى و حنفى و حنبلى و مالكى و از معتزلى! ياد گرديده (گ ۲۶ ر چاپى) با اينكه چهار مذهب پس از هارون رسميت پيدا كرده بود و احمد بن حنبل هم در تاريخ ۱۶۴ـ۲۴۱ق مى زيسته و در سالهاى ۱۸۳ـ۱۹۳ق بيست تا سى سال داشته است.
در پايان قضاوت نويسنده مقاله اينگونه است :
گويا كسانى كه اين داستان را ساخته اند داستان كنيز ناطقى با هارون را كه در قرة العين قاضى اوس (حكايت ۵ فصل ۳ قسم ۳) آمده است ديده و اين را از روى آن پرداخته اند. [١]
نكاتى كه در اين مقاله آمده مؤيد داورى مرحوم دانش پژوه است كه حسنيه را ساخته دوره صفويه مى دانست. [٢]
نويسنده اين مقاله با استناد به منابعى همچون حسنيه (چاپ ۱۲۳۹ق) به تأليف پرداخته است.