مأخذ شناسي ابوالفتوح رازي - نوری، محمد - الصفحة ٥٨
و اهل اشارت» مى خواند نزديك مى شود و مباحثى مانند اخلاص ، توكل ، ذكر ، صبر ، فقر و صدق را به مذاق آنان طرح مى نمايد . بدين جهات ابوالفتوح در شيوه كار خود معتدل و در داوريهاى خود سنجيده است. [١]
ابوالفتوح همه مباحث روض الجنان را درهم و يك نواخت بيان نموده و مثل مجمع البيان از هم تفكيك نكرده است ، از اين رو شايد براى افراد غير اهل علم مطالعه آن قدرى مشكل باشد ، و گرنه به گفته علامه نورى «تفسير ابوالفتوح كتابى است كه قارئين آن كسل نمى شوند و ناظرين آن ناراحت نمى گردند . فقيه و مفسر و اديب و مورخ و واعظ و طالبين فضائل و مناقب از آن بهره مند مى گردند». [٢]
ابوالفتوح در تفسير هر يك از سور شريف قرآن اطلاعاتى درباره نام آن و شماره آيات و حروف و مكّى يا مدنى و ناسخ و منسوخ بودن و فوائد هر سوره و نظرهاى قرّاء درباره آيات و شأن نزول آنها و امثال اين مسائل مطالبى عرضه مى كند؛ سپس ترجمه آيات و معانى تحت اللفظى هر آيه را مى آورد ؛ آن گاه يك يك كلمات را معنى و تفسير مى كند و معنى هر لغت و كيفيت و قراءت و چگونگى اِعراب هر كلمه را روشن مى سازد؛ ضمنا عقايد و نظريّات نادرست را نقد مى كند و در پايان نظر خود را بيان مى نمايد. گاه ذيل بعضى آيات، مسائل فقهى و كلامى را بيان مى كند و براساس آن فتوى مى دهد . همچنين گاهى به ذكر روايات مى پردازد و عين روايت را نقل مى كند و گاهى هم ضمن نقل روايت معلوم مى دارد كه از قول كيست و گاهى نيز به بحث لغوى مى آغازد و به تفسير جنبه علمى مى بخشد . ولى در اِعراب و لغت و اشتقاق و قراءت، يعنى مسائلى كه مربوط به زبان است ، چندان اصرار نمى ورزد.
چون شيخ ابوالفتوح مردى واعظ و مذكِّر، نه مدرّس و معلّم بوده، از اين نظر تفسيرش نسبت به مجمع البيان طبرسى از لحاظ معانى و توجيه و روشنگرى آيات رجحان دارد . بخصوص ضمن تفسير هر آيه، حكايات و داستانهاى مربوط به آن را با شيوايى درج كرده است . [٣]