در سده هاى ۱ و ۲ق/ ۷ و ۸م صورت گرفته باشد . ايشان نخست در نيشابور مسكن گزيدند و جد دوم ابوالفتوح ، ابوبكر احمد بن حسين بن احمد با نسبت نيشابورى خزاعى خوانده مى شد . اقامت آنان در رى گويا در زمان همين ابوبكر احمد آغاز شد . وى شاگرد سيدمرتضى ، سيد رضى و شيخ طوسى بود. [١]
نويسنده از تحولات زندگى ابوالفتوح اينگونه گزارش مى دهد : از زندگى ابوالفتوح دانسته هاى اندكى برجاست . او احتمالاً در رى متولد شد و در همانجا باليد . از آنجا كه محضر ابوعلى فرزند شيخ طوسى را به احتمال قوى در نجف درك كرده بوده است برمى آيد كه در حدود سال ۴۸۰ق/ ۱۰۸۷م زاده شده باشد . اين نظر آن گاه قوت مى گيرد كه بدانيم وى شاگرد عموى پدرش ، مفيد ابومحمد عبدالرحمن بن احمد كه نبايد حداكثر سال ۵۰۰ ق را درك كرده باشد ، نيز بوده است.
چنان كه پيداست ابوالفتوح بيشتر به وعظ و خطابه مى پرداخته و بدان تعلق خاطر داشته است ، چندانكه اين دلبستگى تأثير آشكارى بر سبك تفسيرى او نهاده است . بنا به گزارشى كه ابوالفتوح خود در روح الاحباب آورده، مجالس وعظ او ، آن گاه كه جوان بوده در خان علاّن رى قبولى عظيم نزد مردمان داشته است ، چنانكه برخى به وى رشك مى بردند و به دليل سعايت حاسدان نزد والى شهر ، مدتى از وعظ محروم گرديد.
ابوالفتوح در برخى از علوم متداول زمان خود استاد بود و تفسير او بيانگر تبحر وى در نحو ، قرائات ، حديث ، فقه ، اصول فقه و تاريخ است.
سال ۵۵۲ ق آخرين تاريخى است كه درباره زندگى ابوالفتوح از آن آگاهى داريم و آن از متن اجازه اى به دست مى آيد كه براى روايت روض الجنان به شاگرد خود داده است . بنابراين ، گزارش آزادانى اصفهانى درباره تاريخ مرگ ابوالفتوح در ۵۴۰ ق نمى تواند درست باشد . محدث ارموى كه اين مطلب را نقل كرده ، با توجه به اجازه ياد شده و شواهدى ديگر ، اين تاريخ را تصحيفى از ۵۵۴ ق مى داند . با اين حال از گزارش ابن حمزه مؤلّف ايجاز المطالب كه در زمان مرگ ابوالفتوح در رى بوده و سپس