مأخذ شناسي ابوالفتوح رازي - نوری، محمد - الصفحة ١٨٢
شماره اى كه شيخ عبدالجليل رازى كرده اند اين تفسير صد و بيست هزار بيت يا قدرى بيشتر كتابت دارد بنده نيز كه ميزان گرفته ام همين اندازه بيشتر نيست .
در مورد حجم روض الجنان ، شيرازى مى نويسد : به موجب تصريح معاصرين مؤلّف و كتابت بر خود اجزاء نسخ موجوده اين تفسير در بيست مجلد تنظيم شده است.
اما طرز و ساختار اين تفسير نظر شيرازى را هم جلب كرده و گزارش مى دهد كه قبل از شروع به هر سوره عده آيات و كلمات و حروف آن را ذكر و رواياتى كه راجع به ثواب قرائت آن از حضرت رسول صلى الله عليه و آله و ائمه اطهار عليهم السلام رسيده نيز ذكر گرديده و پس از آن قسمتى از آيات را نقل و ترجمه فارسى كلمه به كلمه آنها را در ذيل هر يك نوشته و پس از آن در تحت عنوان قوله تعالى كلماتى از آيات مذكوره را نقل و بدوا ترجمه فارسى آن را ذكر و خصوصيات نحوى و صرفى و ادبى و شأن نزول و اختلاف قرائت كلمات و اخبار وارده در آن مورد را با ذكر اسناد عينا با ترجمه فارسى آنها يا فقط ترجمه آنها را آورده و حكايات مفصله اى كه در آيات اشاره به آنها شده است و مطالب فقهيه و كلاميه و به عبارت جامع آنچه را در ديباچه اين كتاب براى مفسر در موقع نوشتن تفسير ذكر كرده اند لازم است خود داشته و به مناسبت موقع و مقام آورده است مخصوصا به مناسبت اشعار فصيح عربى كه حاكى از اطلاع كامل مؤلّف بر ادبيات عرب مى باشد در اين كتاب ديده مى شود اين تفسير يكى از بهترين مؤلفات اسلامى و فارسى است و مى توان با كمال جرئت ادعا نمود كه تاكنون بدين خوبى و جامعى تفسير نوشته نشده و با مطالعه اين كتاب به خوبى معلوم مى شود كه مؤلفين قرون بعد از تأليف اين كتاب عموما از آن استفاده نموده و بسيارى از مطالب را عينا يا با مختصر تغييرى در كتاب خود آورده اند. [١]
چاپ و انتشار اين اثر در دوره قاجار، از حوادث مهم فرهنگى آن روزگار است . گزارش ابن يوسف شيرازى در اين خصوص اينگونه است :
بدبختانه اين گنجينه گرانبها كه يكى از مفاخر ايران و ايرانيان مخصوصا شيعيان