مأخذ شناسي ابوالفتوح رازي - نوری، محمد - الصفحة ١٥٠
مطاوى اين مجالس پرنور شطرى از روايات و لطايف نكات و اشارات او مسطور است و او را تفسيرى عربى است كه در خطبه تفسير فارسى به آن اشاره نموده اما تا اين غاية بنظر مطالعه فقير نرسيده است .
داورى و تحليل برخى مثل مرحوم طباطبايى، نخستين ناظر بر تصحيح و چاپ روض الجنان درباره نكات مجالس المؤمنين اينگونه است :
قاضى نوراللّه شوشترى در مجالس المؤمنين بعد از شرحى وافى از محامد صفات ابوالفتوح گويد مأثر فضل و مساعى جميله شيخ را در تفسير كتاب كريم و ابطال تأويلات سقيم مخالفان اثيم همه كس مى داند و از تفسير فارسى او معلوم مى شود كه معاصر محمود بن عمر خوارزمى معروف به زمخشرى صاحب كشاف بوده از اين قرار علماء مائه سادسه هجرى مى باشد چه وفات زمخشرى در سال پانصد و سى و هشت است و بعضى اشعار زمخشرى به نظر شيخ ابوالفتوح رسيده امّا كشاف را نديده و تفسير شيخ معظم فارسى است و در وثاقت تحرير و لطف تقرير و دقت نظر بى نظير . و امام فخر الدين رازى اساس تفسير كبير خود را از آنجا اقتباس نموده و براى آنكه نسبت انتحال و سرقت به وى ندهند بعضى تشكيكات بر آن افزوده و شيخ ابوالفتوح تفسيرى عربى نيز دارد كه در خطبه تفسير فارسى به آن اشاره كرده اما تاكنون فقير به مطالعت آن فائز نگشته ام. [١]
مرحوم طباطبايى اشكالات مجالس را استخراج كرده و به بررسى آنها پرداخته است :
مخفى نماناد كه صاحب مجالس المؤمنين را در ترجمه حال مزبور دوفقره مختصر اشتباهى دست داده است : يكى آن كه مستبعد شمرده كه تفسير فارسى صاحب ترجمه بيست مجلّد باشد و توهّم كرده كه اكثر مجلدات آن بيست جلد شايد از تفسير عربى او بوده است ، و حال آن كه شيخ منتجب الدين رازى كه از تلامذه بلاواسطه مؤلّف [بوده] و عين عبارت او سابقا نقل شد در كتاب فهرست واضحا تصريح كرده كه «تفسير او موسوم به روض الجنان [و روح الجنان] فى تفسير القرآن بيست مجلد است و او آن تفسير را نزد مؤلّف آن خوانده است .» و اگر چه او ذكر نكرده كه اين تفسير