الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٥ ص
(٢)
٣٣ ص
(٣)
٦٩ ص
(٤)
٩٣ ص
(٥)
١١٣ ص
(٦)
١٥٣ ص
(٧)
١٧٥ ص
(٨)
١٩٧ ص
(٩)
٢١٩ ص
(١٠)
٢٤٧ ص
(١١)
٢٩٥ ص
(١٢)
٣٠٩ ص
(١٣)
٥ ص
(١٤)
٧ ص
(١٥)
٩ ص
(١٦)
١٠ ص
(١٧)
١٤ ص
(١٨)
١٦ ص
(١٩)
١٦ ص
(٢٠)
١٩ ص
(٢١)
٢٠ ص
(٢٢)
٢١ ص
(٢٣)
٢٦ ص
(٢٤)
٢٧ ص
(٢٥)
٢٨ ص
(٢٦)
٢٨ ص
(٢٧)
٣٠ ص
(٢٨)
٣٠ ص
(٢٩)
٣٣ ص
(٣٠)
٣٥ ص
(٣١)
٣٦ ص
(٣٢)
٣٨ ص
(٣٣)
٣٨ ص
(٣٤)
٤٨ ص
(٣٥)
٥١ ص
(٣٦)
٥٣ ص
(٣٧)
٥٤ ص
(٣٨)
٥٦ ص
(٣٩)
٥٧ ص
(٤٠)
٦٠ ص
(٤١)
٦١ ص
(٤٢)
٦٥ ص
(٤٣)
٦٦ ص
(٤٤)
٦٧ ص
(٤٥)
٦٩ ص
(٤٦)
٧١ ص
(٤٧)
٧١ ص
(٤٨)
٧٢ ص
(٤٩)
٧٣ ص
(٥٠)
٧٧ ص
(٥١)
٧٨ ص
(٥٢)
٧٩ ص
(٥٣)
٨٢ ص
(٥٤)
٨٣ ص
(٥٥)
٨٣ ص
(٥٦)
٨٥ ص
(٥٧)
٨٨ ص
(٥٨)
٩٣ ص
(٥٩)
٩٥ ص
(٦٠)
١٠٤ ص
(٦١)
١٠٤ ص
(٦٢)
١٠٥ ص
(٦٣)
١٠٦ ص
(٦٤)
١٠٧ ص
(٦٥)
١٠٧ ص
(٦٦)
١٠٨ ص
(٦٧)
١٠٩ ص
(٦٨)
١٠٩ ص
(٦٩)
١٠٩ ص
(٧٠)
١١٠ ص
(٧١)
١١٢ ص
(٧٢)
١١٣ ص
(٧٣)
١١٥ ص
(٧٤)
١١٧ ص
(٧٥)
١٢٩ ص
(٧٦)
١٣١ ص
(٧٧)
١٣٣ ص
(٧٨)
١٣٤ ص
(٧٩)
١٣٧ ص
(٨٠)
١٣٩ ص
(٨١)
١٤٠ ص
(٨٢)
١٤٠ ص
(٨٣)
١٤٨ ص
(٨٤)
١٥٣ ص
(٨٥)
١٥٥ ص
(٨٦)
١٥٧ ص
(٨٧)
١٦٠ ص
(٨٨)
١٦١ ص
(٨٩)
١٦٢ ص
(٩٠)
١٦٣ ص
(٩١)
١٦٣ ص
(٩٢)
١٦٤ ص
(٩٣)
١٦٨ ص
(٩٤)
١٧٠ ص
(٩٥)
١٧١ ص
(٩٦)
١٧١ ص
(٩٧)
١٧٥ ص
(٩٨)
١٧٧ ص
(٩٩)
١٨٠ ص
(١٠٠)
١٨١ ص
(١٠١)
١٨٢ ص
(١٠٢)
١٨٧ ص
(١٠٣)
١٨٨ ص
(١٠٤)
١٨٩ ص
(١٠٥)
١٨٩ ص
(١٠٦)
١٩٠ ص
(١٠٧)
١٩١ ص
(١٠٨)
١٩٢ ص
(١٠٩)
١٩٤ ص
(١١٠)
١٩٧ ص
(١١١)
١٩٩ ص
(١١٢)
٢٠٨ ص
(١١٣)
٢١٢ ص
(١١٤)
٢١٣ ص
(١١٥)
٢١٤ ص
(١١٦)
٢١٤ ص
(١١٧)
٢١٦ ص
(١١٨)
٢١٧ ص
(١١٩)
٢١٧ ص
(١٢٠)
٢١٩ ص
(١٢١)
٢٢١ ص
(١٢٢)
٢٢٢ ص
(١٢٣)
٢٢٥ ص
(١٢٤)
٢٣٠ ص
(١٢٥)
٢٣٢ ص
(١٢٦)
٢٣٥ ص
(١٢٧)
٢٣٧ ص
(١٢٨)
٢٣٨ ص
(١٢٩)
٢٤١ ص
(١٣٠)
٢٤٣ ص
(١٣١)
٢٤٧ ص
(١٣٢)
٢٤٩ ص
(١٣٣)
٢٥٧ ص
(١٣٤)
٢٦٣ ص
(١٣٥)
٢٦٧ ص
(١٣٦)
٢٧١ ص
(١٣٧)
٢٧٢ ص
(١٣٨)
٢٧٨ ص
(١٣٩)
٢٨١ ص
(١٤٠)
٢٨٢ ص
(١٤١)
٢٨٧ ص
(١٤٢)
٢٨٨ ص
(١٤٣)
٢٨٩ ص
(١٤٤)
٢٩٥ ص
(١٤٥)
٢٩٧ ص
(١٤٦)
٣٠٠ ص
(١٤٧)
٣٠١ ص
(١٤٨)
٣٠٣ ص
(١٤٩)
٣٠٥ ص
(١٥٠)
٣٠٥ ص
(١٥١)
٣٠٨ ص
(١٥٢)
٣٠٩ ص
(١٥٣)
٣١١ ص
(١٥٤)
٣١٣ ص
(١٥٥)
٣٢٢ ص
(١٥٦)
٣٢٤ ص
(١٥٧)
٣٢٤ ص
(١٥٨)
٣٢٥ ص
(١٥٩)
٣٢٦ ص
(١٦٠)
٣٢٧ ص
(١٦١)
٣٢٨ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٢٦٩

فلما سار رسول الله (صلى الله عليه وآله) نحو تبوك رجع ابن أبي في من تخلف معه إلى المدينة(١).

وواضح: أن أكثر الناس كانوا قد أظهروا الإسلام بعد فتح مكة، أي قبل مدة يسيرة من غزوة تبوك، وكثير منهم لم يكونوا صحيحي الإيمان، فاقتضى ذلك نزول الآيات التي تؤنبهم على نفاقهم، لكي لا يتمادوا في الفساد والإفساد، حين يتأكد لهم أن أمرهم غير خاف على رسول الله (صلى الله عليه وآله) كما يظنون..

وأمكن للنبي (صلى الله عليه وآله) أن يستعيد قسماً منهم، وبقيت طائفة كبيرة أخرى مصرة على التخلف، وكانت بتخلفها تضمر شراً للإسلام وأهله.. ولم يكن يمكن السيطرة عليها إلا للنبي (صلى الله عليه وآله)، أو علي (عليه السلام)، ولذلك خلفه بالمدينة.

وقد حكى الله تعالى ما جرى، فقال: {وَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آَمِنُوا بِاللهِ

____________

١- السيرة الحلبية (ط دار المعرفة) ج٣ ص١٠٢ وإمتاع الأسماع ج٢ ص٥٠ وتاريخ مدينة دمشق ج٢ ص٣٦ وسبل الهدى والرشاد ج٥ ص٤٤٢ و٤٤٣ عن ابن إسحاق والواقدي، وابن سعد، وراجع الهوامش السابقة.