- اگر معلوم باشد اشخاصى كه غرس اشجار كرده‌اند حق اين انتفاع را از آب ندارند صاحبان آب مى‌توانند مجراى آن را تغيير دهند و اگر معلوم باشد كه غارسين اشجار مذكوره حقّ انتفاع از آب داشته‌اند، تغيير مجراى نهر جايز نيست و اگر نزاع موضوعى باشد مرافعه شرعيّه لازم است.

س ٥٧

- در افغانستان درّه‌ايست مال دو دهكده- دهكده اوّل در اوّل درّه واقع شده و دهكده دوّم در وسط درّه مى‌باشد و از آنجا تا آخر درّه، منطقه‌ايست داراى آب و زمين كشاورزى و تپّه‌هاى پر علف و هيزم، به گفته پير مردان، از قديم، هر دو دهكده، از آب و علف صحراى آن درّه، بطور تقسيم، و از هيزم، بطور مشترك استفاده كرده‌اند، مدتى است كه دهكده دوّم، اوّلى را به ادّعاى حريم، از هيزم مانع شده، در حالى كه دهكده اوّل، از آب و زمين كشاورزى و علف صحرا و درّه، به قرار تقسيم قبلى، استفاده مى‌كنند آيا مى‌توانند از هيزم نيز استفاده كنند يا ادّعاى حريم آنها درست است؟

ج‌

- در فرض سؤال اگر انتفاع ده اوّل، از هيزم حريم ده دوّم، موجب تضييق بر اهالى آن ده نباشد، نمى‌توانند، مانع از هيزم بردن اهالى ده اوّل شوند و اگر موجب تضييق بشود مى‌توانند ممانعت كنند.

س ٥٨

- يك مقدار آب، در دامنه كوهپايه، وسط درّه، جارى مى‌باشد و در اطراف آن، چندين درخت وجود دارد كه تقريباً در حدود سى سال پيش شخصى آن را به نام خود به ثبت رسانده است و تا قبل از فوت وى، مالك، خود نامبرده بوده و بعد از فوت او، ورّاث قانونى او، مالك مى‌باشند ضمناً اين نكات به عرض مى‌رسد كه آب مزبور، از بدو مالكيت شخص مذكور تا كنون، مورد استفاده قرار نگرفته و اين آب تا كنون بدون استفاده بوده و هرز مى‌رفته، اخيرا مردم روستايى با كمك جهاد سازندگى، لوله كشى كرده‌اند و آب مزبور را جهت استفاده، به منازل آورده‌اند و مالكين (ورّاث) آب مزبور، اظهار نارضايتى مى‌كنند و مى‌گويند ما راضى نيستيم، چون بما ارث رسيده و ما مالك اين آب مى‌باشيم، بفرماييد آيا از آب مزبور براى وضو و غسل و نيز در حمّام عمومى مى‌شود استفاده كرد يا خير؟

و سؤال ديگر اين كه چنانچه جهت استفاده در منازل و حمّام عمومى، مانع شرعى‌