نيست كدام يك جلوتر فوت كرده‌اند، وارث زنده زوج دو نفر برادر و يك خواهر مى‌باشد و وارث زوجه، پدر و مادر است كه زنده‌اند و زوج متوفّى قبلا وصيّت نموده بود كه برايش مبلغ هفتصد تومان در ايّام عزا مصرف نمايند و ما ترك شخص مزبور در حيات او مشمول خمس و حج بيت اللَّه بوده است و هيچ كدام آنها انجام داده نشده بود، پس از آسيب زلزله قسمتى از اموال مفقود شده و فعلا پيدا نكرده‌اند تكليف حج و ديگر واجبات و هم چنين تقسيم ارث آنان را بيان فرمائيد.

ج‌

- در فرض سؤال همه اموال زوج به پدر و مادر زوجه مى‌رسد و اموال زوجه ربع آن به برادر و خواهر زوج متوفّى مى‌رسد و بقيّه به پدر و مادر او مى‌رسد و در صورتى كه حج بر او مستقر باشد حج ميقاتى استيجار نمايند كافى است و خمس مال او را اداء نمايند و مبلغى كه وصيّت نموده در صورتى كه مقصود از آن حج و خمس نباشد پس از اخراج حج و خمس اگر بيشتر از ثلث باقى مانده نيست لازم است به آن عمل نمايند و اگر بيشتر باشد در مقدار زائد موقوف به اجازه ورثه است.

س ١٠

- مادر و فرزندى از دنيا رفته‌اند و كسى نمى‌داند كه كداميك زودتر مرده‌اند در اين صورت ارث ايشان چگونه است؟ و از طرفى اگر موارد مختلفه داشته باشد از قبيل تصادف و يا مهدوم عليهم و يا غرقى و غير اينها فرق دارد يا نه؟

ج‌

- اگر متوارثين مثل مادر و فرزند به واسطه سبب واحدى مثل غرق يا تصادف يا آتش‌سوزى بميرند و هر دو مال داشته باشند و تقدّم و تأخّر و تقارن موت آنها معلوم نباشد هر يك از ديگرى ارث مى‌برند، باين نحو كه در مثال مرقوم مادر زنده فرض مى‌شود و با ساير ورثه فرزند كما فرض اللَّه از تركه او ارث مى‌برند، و فرزند فرض مى‌شود زنده و با ساير ورثه مادر از تركه ارث مى‌برند ولى آن چه مادر از فرزند و فرزند از مادر ارث مى‌برد فقط به ورثه زنده آنها مى‌رسد و اگر يكى از آنها مال نداشته باشد آن كه مال ندارد از آن كه مال داشته ارث مى‌برد و از او به وارث زنده حين موتش مى‌رسد و اين در صورتى است كه متوارثين به واسطه سبب واحد مرده باشند و اگر به مرگ عادى مرده‌اند و تقدّم و تأخّر آن معلوم نيست توارث، بين آنها نمى‌باشد و تركه هر يك از آنها به ورثه زنده حين الموت او مى‌رسد.

س ١١

- شخصى داراى دو پسر و يك دختر و يك زوجه بوده و در اثر زلزله خودش‌