مجمع المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٢٧٦ - ج
س ١٧٤
- ديه خطائى را عاقله در چه مدتى بايد بپردازد؟
ج
- در ظرف سه سال به اين نحو كه در آخر هر سالى ثلث ديه را بدهد.
س ١٧٥
- آيا فقير هر گاه داخل در عاقله باشد با غنى فرق دارد يا خير؟
ج
- بر فقير تحمّل ديه واجب نيست.
س ١٧٦
- آيا ميزان در فقر زمان وقوع جنايت است يا وقت وجوب اداء؟
ج
- ميزان وقت وجوب اداء ديه است.
س ١٧٧
- كيفيّت تقسيم ديه بر عاقله را بيان فرمائيد.
ج
- بر حسب طبقات ارث توزيع مىشود يعنى آباء و اولاد و اگر نبودند اجداد و برادران ابوينى يا ابى و اولاد آنان و اگر نبودند اعمال و اولاد آنان و همين طور نسبت به ساير طبقات.
س ١٧٨
- شخصى در تهران با ماشين تصادف كرده و از بين رفته است در شهر خودش يك برادر كبير و چند پسر صغير دارد و فعلا دسترسى به آنها نيست حالا راننده ماشين طريق مصالحه را پيش گرفته و فعلا بازداشت حكومت جمهورى اسلامى است، آيا ديه بايد بدهد و بر فرض كه ديه بدهد چه كسى بايد بگيرد و اگر مصالحه كنند با كه مصالحه كنند؟
ج
- در فرض سؤال كه قتل خطاء واقع شده ديه بر عاقله قاتل است و در صورتى كه آنها عاجز از پرداخت ديه باشند نظر به اين كه مرتبه ثانيه و ثالثه ندارد ديه بايد از بيت المال داده شود و چون طرف صغير است دادگاه موظف است كه به عاقله اخطار نمايد با تمكّن ديه را بپردازند و مصالحه مورد ندارد.
س ١٧٩
- در قتل خطائى محض كه با اقرار جانى به اثبات برسد بنا بر آن چه در كتب فقهيّه و قانون ذكر شده، ديه به عهده جانى است، بفرماييد در صورتى كه جانى، قادر بر پرداخت ديه نباشد چه حكمى دارد، آيا اقارب او يا عاقله بايد بپردازند و يا از بيت المال بايد پرداخت شود يا اين كه با اثبات اعسار فعلى، بر ذمّه او باقى مىماند تا تمكّن پيدا كند.
ج
- در فرض سؤال چنانچه به اقرار ثابت شود، ديه، نه بر عاقله است و نه بر بيت المال و حكم ساير ديون را دارد، اگر قدرت دارد كار كند و بتدريج بپردازد و گر نه از مردم استمداد نمايد و اگر متمكّن از اين نحو هم نباشد چيزى بر او نيست و معذور است.