مجمع المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٢١ - ج
قنات كه آن هم يا جاهل به مسأله بود يا كتمان نمود و ضمنا مالك قنات، در آن زمين هيچ گونه تصرفى نكرده كه شرعا باعث مالك بودن او بشود و بين صاحب قنات و عاملين، قرار بر اين شد كه تعمير زمين و احياء آن و غرس اشجار و سقايت آنها تماما به عهده عاملين باشد و كليّه ثمرات ارضى حتى اشجار و ثمرات آنها مطلقا بينهما بالمناصفه تقسيم شود، آيا با اين قرارداد باطل با تراضى طرفين صاحب قنات مستحقّ محصولات است يا بايد اجرة المثل چنين قناتى كه در آن محل و بلد باشد بگيرد و آيا مالك آب از آن زمين كه هيچ گونه تصرّف شرعى مالكانه نكرده مالك مىشود يا نه؟
ج
- در صورتى كه مقصود مالك قنات از حفر آن و قرارداد با عاملين، احياء زمين باشد زمين را مالك مىشود و امّا منافع آن آن چه قرارداد مشروع باشد مثل مزارعه مالك نصف آن نيز هست و آن چه شرعا باطل است مثل مغارسه اگر اصل اشجار از خود مالك باشد تماما ملك مالك است و عامل مستحق اجرة المثل عمل و كار مىباشد و اگر از عاملين باشد اشجار و منافع آنها ملك عاملين است و مالك استحقاق اجرة المثل زمين و آب را دارد.