مجمع المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٢٢٨ - ج
تصادف مىكند رفيق اين شخص كشته مىشود، اينك خواهشمند است سؤالات زير را پاسخ فرمائيد:
١- آيا چنين قتلى خطا است يا عمد؟
٢- در فرض خطا بودن و يا عمدى بودن ديه با خود شخص است يا بر عاقله؟
٣- در فرض ثبوت ديه بر عاقله- عاقله كيست؟
٤- اگر عاقله نداشته باشد تكليف چيست؟
٥- اقرار شخص به اين كه من راننده موتور بودم و عدم اقرارش تفاوت دارد يا نه؟
ج
١ و ٢- در فرض سؤال اگر موتور سوار سرعت و مسير و ساير جهات لازمه را مراعات نموده و در اثر اشتباه تصادف با ماشين نموده قتل خطاء است و ديه بر عاقله راننده است و اگر تصادف از جهت عدم مراعات جهات لازمه مثل سرعت بيش از حدّ غير قابل كنترل كه غالبا موجب تصادف است باشد قتل شبه عمد است و ديه بر عهده خود راننده است و اگر ماشين با موتور سواران تصادف نموده حكم راننده آن مثل راننده موتور است.
ج ٣- عاقله اقارب پدرى قاتل است مثل برادر و عمو و اولاد آنها و پدر نيز عاقله است.
ج ٤- با نداشتن عاقله احتياط اين است كه اگر خودش مال دارد بر خود جانى است و اگر مال ندارد از بيت المال پرداخت مىشود.
ج ٥- با اقرار شخص بقتل خطائى ديه بر خود قاتل است و اگر قتل خطائى به بيّنه ثابت شود با عاقله است.
س ٢٢
- جوان تقريبا شانزده سالهاى با تفنگ بادى با اخطار قبلى زده چشم جوان ١٥ سالهاى را از روشنايى ساقط و كور كرده است و محل تيراندازى خانه فرد كور شده بوده و ضارب از خانه ديگر آمده آيا ضارب شرعا بالغ حساب مىشود يا خير و ورود بدون اذن و اجازه نامبرده به محلّ حادثه شرعا درست بوده يا خير؟ بازپرس رسيدگى كننده نظر مىدهد كه ضارب بيش از يك سال زندان مجازات ديگر ندارد و پدرش نيز نبايد جريمه بدهد، آيا اين نظر بازپرس شرعى است يا خير؟
ج
- در فرض سؤال پسرى كه پانزده سال تمام دارد بالغ است و در صورتى كه عمدا بطرف تيراندازى كرده حق قصاص دارد و اگر قصد زدن به مضروب را نداشته و لكن بر حسب