مجمع المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٢٦٥ - ج
ج
- هر گاه سرايت كند و نهايت سرايت معلوم باشد همان موقع حصول علم به انتهاى سرايت ابتداى مدت است و اگر احتمال سرايت مىرود ابتداى مدت مشخص نيست بلكه موقوف و مراعى است پس اگر سرايت نكرد و خوب شد ابتداى مدت از حين وقوع جنايت است و اگر سرايت كرد ابتداى مدت از منتهى اليه سرايت است و لكن احتياط آن است كه پرداخت كننده ابتداء مدت را از حين وقوع جنايت حساب كند و مجنىّ عليه از منتهى اليه سرايت.
تأجيل ارش جنايات عمدى و شبه عمد و خطاء و لزوم انتخاب يكى از ديات ششگانه
س ١٣٤
- ارش جنايات مانند ديه مؤجّل مىباشد يا اين كه بستگى بنظر حاكم دارد و حاكم مىتواند نقدا دريافت نمايد.
ج
- بعيد نيست ارش جنايات مؤجّل باشد مثل ديه كه در مورد عمد ظرف يك سال و در شبه عمد دو سال و در خطاء سه سال است و احوط آن است كه با رضايت گيرنده باشد.
س ١٣٥
- ارش بايستى از انواع ستّه ديه (دينار و درهم و شتر و غيره) باشد يا اين كه حاكم مىتواند ابتداء تعيين ارش با اسكناس نمايد؟
ج
- در موارد ارش جنايت بايد شخص مجروح را عبد فرض نمايند سپس بعنوان عبد سالم قيمت كنند و بار ديگر بعنوان عبد مجروح قيمت نمايند و تفاوت را معلوم كنند و بهمان حساب از ديه كامله بگيرند مثلا اگر مجروح عبد سالم بود هزار تومان ارزش داشت و با اين جراحت هشتصد تومان ارزش دارد كه تفاوت يك پنجم است، بايد يك پنجم يكى از ديات ششگانه معروفه را بگيرند و چنانچه مجنىّ عليه راضى باشد مىشود قيمت آن را اسكناس داد و اگر جنايت طورى است كه تأثيرى در قيمت ندارد و تفاوت حاصل نمىشود بايد با حكم حاكم يا بطريق مصالحه تعيين گردد، بلكه چون در زمان ما تعيين قيمت عبد متعذّر است در صورت اوّل نيز بايد با حكم حاكم يا بطريق مصالحه تمام شود.