دست داده، شاگرد راننده كه برادر من است دچار اين نقصها شده ١- پاى چپ او از مقدار چهار انگشت زير زانو قطع گرديده ٢- پاى راست او از استخوان ران شكسته ٣- انگشت شست دست چپ او بريده و امكان دارد تا آخر هم نتواند شست خود را باز كند ٤- نصف گوش چپ او و طرف راست صورت او از چانه تا پيشانى بريده، مستدعى است ديه هر يك از اينها را بيان فرمائيد.

ج‌

١- ديه قطع يك پا بطور كلّى پانصد مثقال هجده نخودى طلاى سكه دار است و براى قطع مقدارى از پا بايد تفاوت قيمت شخص سالم و ناقص به اين نقص، در فرض عبد بودن او را بدهد. ٢- ديه شكستن استخوان صد مثقال شرعى طلاى مسكوك است.

بلى اگر شكستگى پا كاملا خوب شود و عيبى در آن باقى نماند ديه آن هشتاد مثقال شرعى طلاى مسكوك است. ٣- ديه انگشت مزبور اگر شلّ شود و حركت و سكون آن در اختيار او نباشد شصت و شش مثقال شرعى و ١٢ نخود طلاى مسكوك است. ٤- ديه قطع نصف گوش دويست و پنجاه مثقال شرعى طلاى مسكوك است و ديه بريدگى صورت اگر كمى از گوشت بريده شده كه خون آمده دو شتر و اگر عمق بريدگى زياد باشد ولى به پرده سفيد نازك روى استخوان نرسيده سه شتر ديه آن است و اگر به آن پوست رسيده چهار شتر و اگر آن پوست را بريده و روى استخوان نمايان شده پنج شتر ديه آن است.

س ٨٣

- راننده ماشين در خيابان شهر در حال سيرش به پسر بچه‌اى زده و استخوان پاى بچه شكسته و بچه هم ولىّ ندارد و شخص ديگر او را بزرگ كرده و سرپرست او است و راننده تعهد كرده خسارات پاى بچه از جهت معالجه دكتر و دارو همه را بپردازد و اميد بهبودى پاى بچه به زودى هست در اين صورت علاوه بر خساراتى كه راننده مى‌پردازد ديه هم بايد بدهد يا نه و بر فرض وجوب ديه چقدر بايد بدهد؟

ج‌

- ديه شكستن استخوان پا اگر معيوب شود به طلا صد دينار است و اگر كاملا سالم و بى‌عيب شود هشتاد دينار و هر دينارى هجده نخود است و فرقى در ديه بين بزرگ و بچه نيست و در جراحات از سمحاق به بالا علاوه بر ديه مخارج ديگر را جانى ضامن نيست و در سمحاق و پائين‌تر از سمحاق در اجرت طبيب بين جانى و مجنىّ عليه مصالحه شود و در صورتى كه جنايت خطائى، از موضحه به بالا باشد ديه بر عهده عاقله است و سمحاق به‌