تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٧ - تفسير طرز پاسخ مستكبران به ابراهيم (ع)

از اين گذشته سران كفار پيروان خود را دعوت به پرستش بتها مى‌كردند و اين حلقه اتصالى بين" سران" و" پيروان" بود.

ولى در قيامت همه اين پيوندهاى پوچ و پوسيده و پوشالى از هم گسسته مى‌شود و هر يك گناه را به گردن ديگرى مى‌اندازد و او را لعن و نفرين مى‌كند، و از عمل او بيزارى مى‌جويد، حتى معبودهاى آنان كه به پندار خامشان وسيله ارتباط آنها با خدا بودند و درباره آنها مى‌گفتند ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى‌" ما آنها را نمى‌پرستيم مگر به خاطر اينكه ما را به خدا نزديك كنند" (سوره زمر آيه ٣)، از آنها بيزارى مى‌جويند.

چنان كه قرآن مى‌گويد در سوره مريم آيه ٨٢: كَلَّا سَيَكْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا:" به زودى آنها عبادت پرستش كنندگان را انكار مى‌كنند و بر ضد آنها خواهند بود"! بنا بر اين منظور از كافر شدن به يكدگر، و لعن كردن بعضى به بعضى، اين است كه در آن روز، آنها از يكديگر بيزارى مى‌جويند و آنچه مايه پيوند محبت دروغينشان در دنيا بود مايه عداوت و بغضشان در آخرت مى‌شود، چنان كه قرآن در آيه ٦٧ سوره زخرف مى‌گويد: الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ‌:

" دوستان در آن روز دشمن يكديگر مى‌شوند مگر پرهيزكاران"! از بعضى روايات استفاده مى‌شود كه اين حكم مخصوص بت پرستان نيست بلكه تمام كسانى كه امام و پيشواى باطلى براى خود برگزيدند، دنبال او راه افتادند و با او پيمان مودت بستند در قيامت دشمن يكديگر مى‌شوند، از هم بيزارى مى‌جويند و يكديگر را لعنت مى‌كنند [١] در حالى كه پيوند محبت مؤمنان كه بر اساس توحيد و خدا پرستى و اطاعت‌

[١] اصول كافى- طبق نقل تفسير نور الثقلين ج ٤ ص ١٥٤.