تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٢ - تفسير

خويشاوندان و ذى القربى خود را فراموش نكنند.

البته اين دو تفسير منافاتى با هم ندارد و قابل جمع است، به اين ترتيب كه مفهوم آيه مفهوم گسترده‌اى است و پيامبر و خويشاوندان او مخصوصا فاطمه زهرا ع مصداق اتم آن است.

و از اينجا روشن مى‌شود كه هيچيك از تفاسير فوق با مكى بودن اين سوره منافات ندارد چرا كه مفهوم آيه يك مفهوم جامعى است كه هم در مكه مى‌بايست به آن عمل شود و هم در مدينه و حتى اعطاى" فدك" به" فاطمه" ع بر اساس اين آيه كاملا قابل قبول است.

تنها چيزى كه در اينجا باقى مى‌ماند جمله" لما نزلت هذه الاية ..." در روايت ابو سعيد خدرى است كه ظاهرش اين است اعطاى فدك بعد از نزول آيه بوده است، ولى اگر" لما" را در اينجا به معنى علت بگيريم نه به معنى زمان خاص، اين مشكل نيز حل مى‌شود، و مفهوم روايت اين خواهد بود كه پيامبر ص به خاطر اين دستور الهى فدك را به فاطمه عطا كرد، به علاوه گاه آياتى از قرآن دو بار نازل شده است.

اما اينكه چرا از ميان همه افراد نيازمند و صاحب حق تنها اين سه گروه ذكر شده‌اند ممكن است به خاطر اهميت آنها باشد، زيرا حق خويشاوندان از هر حقى بالاتر است، و در ميان محرومان و نيازمندان، مساكين و واماندگان در راه از همه نيازمندترند.

و يا به خاطر نكته‌اى است كه فخر رازى در اينجا آورده، او مى‌گويد:

" اصناف هشتگانه‌اى كه مى‌بايست زكات به آنها پرداخت در صورت وجوب زكات است، ولى سه گروهى كه در آيه ذكر شده‌اند حتى در صورت تعلق نگرفتن زكات نيز كمك به آنها لازم است، چرا كه بعضى از خويشاوندان واجب النفقه انسانند و مسكين فقير محرومى است كه اگر به او كمك نشود چه بسا جانش به خطر بيفتد