تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٠ - تفسير توحيد مالكيت خداوند

كه هيچ شريكى براى او در مالكيت وجود ندارد، حتى معبودهاى پندارى مشركان نيز مملوك مالك الملوكند و سر بر فرمان او دارند.

ضمنا بايد توجه داشت" قانت" از ماده" قنوت" در اصل به معنى ملازمت اطاعت توام با خضوع است (چنان كه راغب در مفردات گفته است).

در حديثى از پيامبر گرامى اسلام ص مى‌خوانيم:

كل قنوت فى القرآن فهو طاعة:

" هر قنوتى در قرآن به معنى اطاعت است".

منتهى گاه اطاعت تكوينى و گاه تشريعى است.

و اينكه بعضى از مفسران" قانتون" را در اينجا به معنى" قائمون بالشهادة على وحدانيته" كرده‌اند [١] در حقيقت بيان يكى از مصداقهاى اطاعت است، چرا كه شهادت به وحدانيت خدا نوعى اطاعت او است.

*** و از آنجا كه در سلسله آياتى كه گذشت و نيز بعدا خواهد آمد مسائل مربوط به مبدء و معاد همچون تار و پود يك پارچه درهم انسجام يافته، در آيه بعد باز به مساله معاد بر مى‌گردد و مى‌گويد:" او كسى است كه آفرينش را آغاز كرد سپس آن را باز مى‌گرداند، و اين براى او آسانتر است"! (وَ هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ‌) [٢] قرآن در اين آيه با كوتاهترين استدلال، مساله امكان معاد را اثبات كرده‌

---

[١]" آلوسى" در" روح المعانى" ذيل آيه مورد بحث اين سخن را از يكى از مفسران پيشين نقل كرده است.

[٢] فخر رازى از صاحب تفسير كشاف چنين نقل مى‌كند كه خداوند در مورد تولد حضرت مسيح بدون پدر فرمود" هو على هين" و چون" على" مقدم شده است دليل بر حصر است، يعنى اين كار تنها براى من آسان است نه بر غير من اما در آيه مورد بحث فرموده" هو اهون على" و حصرى از آن استفاده نمى‌شود، اشاره به اينكه هر كسى بتواند كارى را در آغاز انجام دهد قدرت بر اعاده آن نيز دارد (دقت كنيد).