تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٦ - تفسير

نيست، افزايش واقعى در انفاق فى سبيل اللَّه است.

و بر اين اساس، آيه را مقدمه‌اى مى‌دانند بر مساله تحريم ربا كه نخست قبل از هجرت پيامبر ص به صورت يك اندرز اخلاقى بيان شد، و بعد از هجرت در سه سوره ديگر قرآن (سوره بقره و آل عمران و نساء) تحريم آن به صورت تدريجى پياده گشت (و ما نيز بر همين اساس در جلد دوم تفسير نمونه صفحه ٢٧٠ اشاره‌اى داشتيم).

البته ميان اين دو معنى تضادى نيست، و مى‌توان آيه را به معنى وسيعى تفسير كرد كه هم" رباى حلال" و هم" رباى حرام" در آن جمع باشد و هر دو در برابر انفاق فى سبيل اللَّه قرار گيرد، اما تعبيرات آيه با تفسير اول سازگارتر است.

زيرا ظاهر آيه اين است كه در اينجا عملى انجام شده كه ثوابى ندارد و مباح است چون مى‌گويد: اين كار در نزد خدا افزايشى نمى‌آورد، و اين تناسب با رباى حلال دارد كه نه ثواب دارد و نه گناهى، ولى چيزى نيست كه موجب خشم و غضب پروردگار گردد، و گفتيم روايات اسلامى نيز ناظر به آن است.

ذكر اين نكته نيز لازم است كه" مضعفون" كه صيغه اسم فاعل است در اينجا به معنى مضاعف كننده نيست، بلكه به معنى صاحب پاداش مضاعف است، زيرا اسم فاعل در لغت عرب گاه به معنى صاحب چيزى مى‌آيد مانند" موسر" يعنى" صاحب مال فراوان".

اين موضوع را نيز نبايد از نظر دور داشت كه" ضعف" و" مضاعف" در لغت عرب به معنى دو چندان نيست، بلكه دو برابر و چندين برابر را شامل مى‌شود و حد اقل در مورد آيه، ده برابر است (چنان كه قرآن مى‌گويد: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها- انعام- ١٦٠).

و در مورد قرض به هيجده برابر مى‌رسد، چنان كه در حديثى از امام صادق ع مى‌خوانيم:

على باب الجنة مكتوب القرض بثمانية عشر و الصدقة بعشر: