تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٦ - تفسير سد ذو القرنين چگونه ساخته شد؟

چون از اين حقيقت آگاه بود اقدام به چنين كارى كرد.

ضمنا مشهور در معنى" قطر" همان است كه گفتيم (مس مذاب) ولى بعضى از مفسران آن را به" روى مذاب" تفسير كرده‌اند كه خلاف معروف است.

*** سرانجام اين سد بقدرى نيرومند و مستحكم شد كه" آن گروه مفسد، قادر نبودند از آن بالا بروند، و نه قادر بودند در آن نقبى ايجاد كنند" (فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً).

*** در اينجا ذو القرنين با اينكه كار بسيار مهمى انجام داده بود، و طبق روش مستكبران مى‌بايست به آن مباهات كند و بر خود ببالد، و يا منتى بر سر آن گروه بگذارد، اما چون مرد خدا بود، با نهايت ادب چنين" اظهار داشت كه اين از رحمت پروردگار من است" (قالَ هذا رَحْمَةٌ مِنْ رَبِّي‌).

اگر علم و آگاهى دارم و به وسيله آن مى‌توانم چنين گام مهمى بردارم از ناحيه خدا است، و اگر قدرت و نفوذ سخن دارم آن هم از ناحيه او است.

و اگر چنين مصالحى در اختيار من قرار گرفت آن هم از بركت رحمت واسعه پروردگار است، من چيزى از خود ندارم كه بر خويشتن ببالم و كار مهمى نكرده‌ام كه بر گردن بندگان خدا منت گذارم! سپس اين جمله را اضافه كرد كه گمان نكنيد اين يك سد جاودانى و ابدى است نه" هنگامى كه فرمان پروردگارم فرا رسد آن را درهم مى‌كوبد، و به يك سرزمين صاف و هموار مبدل مى‌سازد"! (فَإِذا جاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَكَّاءَ).

" و اين وعده پروردگار من حق است" (وَ كانَ وَعْدُ رَبِّي حَقًّا).

ذو القرنين در اين گفتارش به مساله فناء دنيا و درهم ريختن سازمان آن در آستانه رستاخيز اشاره مى‌كند.