تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢١ - در اين آيه به چند نكته بايد توجه داشت

" يخرون" [١]

آيه بعد گفتارشان را به هنگامى كه به سجده مى‌افتند بازگو مى‌كند:

" آنها مى‌گويند پاك و منزه است پروردگار ما، مسلما وعده‌هاى پروردگارمان انجام شدنى است" (وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا) [٢] آنها با اين سخن نهايت ايمان و اعتماد خود را به ربوبيت پروردگار و صفات پاك او و هم به وعده‌هايى كه داده است، اظهار مى‌دارند، سخنى كه در آن هم ايمان به توحيد و صفات حق و عدالت او درج است و هم نبوت پيامبر ص و معاد، و به اين ترتيب اصول دين را در يك جمله جمع مى‌كنند.

*** باز براى تاكيد بيشتر در تاثير آن آيات الهى و اين سجده عاشقانه در آيه بعد مى‌گويد:" آنها با تمام صورت بر خاك مى‌افتند، اشكشان جارى مى‌شود، و خشوعشان در برابر پروردگار افزون مى‌گردد" (وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً) تكرار جمله" يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ‌" هم دليل بر تاكيد است، هم استمرار.

همچنين استفاده از فعل مضارع" يبكون" دليل بر ادامه گريه‌هاى عاشقانه آنها است.

و نيز به كار بردن فعل مضارع در" يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً" (خشوع آنها افزون مى‌شود) دليل ديگرى بر اين است كه هرگز در يك حال متوقف نميمانند و هميشه به سوى قله تكامل پيش مى‌روند، و هر زمان خشوع آنها افزون مى‌گردد (خشوع حالت تواضع و ادب جسمى و روحى است كه انسان در مقابل شخص و يا حقيقتى داشته باشد).

---

[١] تفسير روح المعانى جلد ١٥ صفحه ١٧٥.

[٢]" ان" در جمله" إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا" شرطيه نيست، بلكه تاكيديه، و مخففه از مثقله است.