تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد دوازدهم

(17) سوره اسراء جلد دوازدهم تفسير نمونه جزء پانزدهم اين سوره در مكه نازل شده و 111 آيه است

1- نامهاى اين سوره و محل نزول آن

2- فضيلت اين سوره

3- محتواى اين سوره در يك نگاه كوتاه

سوره الإسراء (17) آيه 1

معراج گاه پيامبر ص

مساله معراج

1- معراج از نظر قرآن و حديث

آيا معراج جسمانى بوده يا روحانى؟

هدف معراج

معراج و علوم روز

در برابر اين سؤالات توجه به چند نكته لازم است

سوره الإسراء (17) آيات 2 تا 8

تفسير دو طوفان بزرگ

نكتهها

1- دو فساد بزرگ تاريخى بنى اسرائيل

2- هر چه كنيد به خود كنيد!

3- تطبيق آيات بر تواريخ اسلامى

سوره الإسراء (17) آيات 9 تا 12

تفسير مستقيمترين راه خوشبختى

نكتهها

1- آيا انسان ذاتا عجول است؟

2- بلاى شتابزدگى!

3- نقش عدد و حساب در زندگى انسانها

سوره الإسراء (17) آيات 13 تا 15

تفسير چهار اصل مهم اسلامى

نكتهها

1- تفال و تطير (فال نيك و بد)

2- كارنامه عجيب اعمال آدمى

3- بى گناه و با گناه را با هم نمىسوزانند!

سوره الإسراء (17) آيات 16 تا 17

تفسير مراحل چهارگانه مجازات الهى

سوره الإسراء (17) آيات 18 تا 21

تفسير خطوط زندگى طالبان دنيا و آخرت

نكتهها

1- آيا دنيا و آخرت با هم تضاد دارند؟

2- نقش سعى و تلاش در پيروزيها

3- امدادهاى الهى

سوره الإسراء (17) آيات 22 تا 25

توحيد و نيكى به پدر و مادر، سرآغاز يك رشته احكام مهم اسلامى

دقت فوق العاده در احترام به پدر و مادر

نكتهها

1- احترام پدر و مادر در منطق اسلام

2- تحقيقى پيرامون معنى" قضاء"

3- تحقيقى پيرامون معنى" اف"

سوره الإسراء (17) آيات 26 تا 30

رعايت اعتدال در انفاق و بخشش

چرا بعضى از مردم محروم و نيازمندند؟

نكتهها

1- منظور از ذى القربى در اينجا كيانند؟

2- بلاى اسراف و تبذير

3- فرق ميان اسراف و تبذير

4- آيا ميانه روى در انفاق با ايثار تضاد دارد؟!

سوره الإسراء (17) آيات 31 تا 35

شش حكم مهم

1- تحريم قتل فرزندان

فلسفه تحريم زنا

3- قتل نفس

4- اهميت حفظ مال ايتام

5- وفاى به عهد

6- مبارزه با كم فروشى

نكتهها زيان كمفروشى

سوره الإسراء (17) آيات 36 تا 40

1- تنها از علم پيروى كن

يك درس مهم براى برقرارى نظم اجتماعى

راه مبارزه با پندارگرايى

2- متكبر مباش!

3- مشرك مشو؟

سوره الإسراء (17) آيات 41 تا 44

چگونه از حق فرار مىكنند؟!

دليل تمانع

تسبيح و حمد عمومى موجودات جهان

پاسخ به يك سؤال

گوشهاى از روايات اهل بيت در زمينه تسبيح عمومى موجودات جهان

سوره الإسراء (17) آيات 45 تا 48

شان نزول

تفسير بيخبران مغرور و موانع شناخت

نكتهها

1- جمع بندى و مرورى بر اين آيات

2- چرا اين حجابها به خدا نسبت داده شده؟

3- حجاب مستور چيست؟

4-" اكنه" و" وقر" چيست؟

6- چرا نسبت مسحور به پيامبر (ص) مىدادند؟

7- وحشت مشركان از نداى توحيد

سوره الإسراء (17) آيات 49 تا 52

تفسير رستاخيز قطعى است

سوره الإسراء (17) آيات 53 تا 57

برخورد منطقى با همه مخالفان

" وسيله" چيست؟

سوره الإسراء (17) آيات 58 تا 60

تفسير تسليم بهانهجويان نشو!

نكتهها

1- رؤياى پيامبر ص و شجره ملعونه

2- بهانههاى منكران اعجاز

3- انكار گذشتگان چه ارتباطى به آيندگان دارد؟!

سوره الإسراء (17) آيات 61 تا 65

تفسير دامهاى ابليس

نكتهها

1- معنى چند لغت

2- وسائل متنوع وسوسهگرى شيطان

سوره الإسراء (17) آيات 66 تا 69

تفسير با اينهمه نعمت اينهمه كفران چرا؟!

نكتهها

1- انسانهاى كمظرفيت

2- فرار از محدوده حكومت خدا ممكن نيست

3- معنى چند لغت

سوره الإسراء (17) آيات 70 تا 72

تفسير انسان گل سر سبد موجودات

چند نكته

1- مركب، نخستين نعمت انسان

2- گرامى داشت انسان از سوى خداوند

3- تفاوت" كرمنا" و" فضلنا"

4- معنى" كثير" در اينجا چيست؟

4- چرا انسان برترين مخلوق خدا است؟

نكتهها

1- نقش رهبرى در زندگى انسانها

2- كرامت بنى آدم

3- نقش رهبرى در اسلام

4- كوردلان!

سوره الإسراء (17) آيات 73 تا 75

شان نزول

تفسير مجازات كمترين انعطاف در برابر شرك!

نكتهها

1- آيا پيامبر روى خوش به مشركان نشان داد؟

2- چرا عذاب مضاعف؟

3-" ضعف" به معنى دو و چند برابر است

5- خدايا مرا به خود وامگذار

سوره الإسراء (17) آيات 76 تا 77

شان نزول

تفسير توطئه شوم ديگر؟

سوره الإسراء (17) آيات 78 تا 81

تفسير سرانجام باطل، نابودى است

نكتهها

1- نماز شب يك عبادت بزرگ روحانى

2- مقام محمود چيست؟

3- عوامل سهگانه پيروزى

4- حق پيروز است و باطل نابود است

5- آيه جاء الحق و قيام مهدى ع

سوره الإسراء (17) آيه 82

تفسير قرآن نسخه شفا بخش

نكتهها

1- مفهوم كلمه" من" در من القرآن

2- فرق ميان شفاء و رحمت

3- چرا ظالمان نتيجه معكوس مىگيرند؟

4- يك داروى مؤثر براى همه دردهاى اجتماعى و اخلاقى

سوره الإسراء (17) آيات 83 تا 84

تفسير هر كسى بر فطرت خود مىتند

نكتهها

1- غرور و ياس دو بيمارى خطرناك اخلاقى

2-" شاكلة" چيست؟!

سوره الإسراء (17) آيه 85

روح چيست؟

اصالت و استقلال روح

دلائل ماديها بر عدم استقلال روح

نقطههاى تاريك اين استدلال

دلائل استقلال روح

1- خاصيت واقعنمايى (آگاهى از جهان برون)

2- وحدت شخصيت

3- عدم انطباق بزرگ و كوچك

يك سؤال لازم يك سؤال و پاسخ لازم نقشههاى ذهنى ما همچون ميكروفيلمها و نقشههاى جغرافيايى است

4- پديدههاى روحى با كيفيات مادى همانند نيستند

سوره الإسراء (17) آيات 86 تا 87

تفسير آنچه دارى از بركت رحمت او است!

سوره الإسراء (17) آيات 88 تا 89

هيچگاه همانند قرآن را نخواهيد آورد

در اين آيه چند نكته جلب توجه مىكند عمومى بودن دعوت به مبارزه

سوره الإسراء (17) آيات 90 تا 93

شان نزول

تفسير بهانههاى رنگارنگ!

نكتهها

1- پاسخ پيامبر در برابر بهانهجويان

2- افكار محدود و تقاضاهاى نامعقول

3- دستاويز ديگر براى نفى اعجاز

سوره الإسراء (17) آيات 94 تا 95

تفسير بهانه همگونى!

نكتهها

سوره الإسراء (17) آيات 96 تا 97

تفسير هدايت يافتگان واقعى

سوره الإسراء (17) آيات 98 تا 100

تفسير چگونه معاد ممكن است؟

نكتهها

1- معاد جسمانى

2- كدام آيات

3- منظور از" مثلهم" چيست

4- اجل چيست؟

5- پيوند آيات

6- آيا همه انسانها بخيل هستند

سوره الإسراء (17) آيات 101 تا 104

تفسير با اينهمه نشانهها باز ايمان نياوردند

نكتهها

1- منظور از آيات نهگانه

2- آيا سؤال كننده پيامبر ص است

3- منظور از" ارض" در اين آيات كدام سرزمين است؟

سوره الإسراء (17) آيات 105 تا 109

عاشقان حق!

در اين آيه به چند نكته بايد توجه داشت

نكتهها

1- برنامهريزى براى تعليم و تربيت

2- رابطه علم و ايمان

سوره الإسراء (17) آيات 110 تا 111

شان نزول

آخرين بهانهها

نكتهها

1- تناسب صفات سهگانه

2- تكبير چيست؟

3- پاسخ به يك سؤال

(18) سوره كهف اين سوره 110 آيه است كه تمام آن- بجز يك آيه- (آيه 28) در مكه نازل شده است

فضيلت سوره كهف

محتواى سوره كهف

سوره الكهف (18) آيات 1 تا 5

تفسير آغاز با نام خدا و قرآن

نكتهها

1- آغاز سوره با" حمد" خدا

2- كتابى پابرجا و مستقيم و نگاهبان

4- ادعاى بدون دليل

5- عمل صالح يك برنامه مستمر

سوره الكهف (18) آيات 6 تا 8

غصه مخور جهان ميدان آزمايش است

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

باخع چيست

دلسوزى فوق العاده رهبران الهى

سوره الكهف (18) آيات 9 تا 12

شان نزول

تفسير آغاز ماجراى اصحاب كهف

نكتهها

سوره الكهف (18) آيات 13 تا 16

تفسير سرگذشت مشروح اصحاب كهف

نكتهها

1- جوانمردى و ايمان

2- ايمان و امدادهاى الهى

3- پناهگاهى به نام غار

سوره الكهف (18) آيات 17 تا 18

تفسير موقعيت دقيق اصحاب كهف

سوره الكهف (18) آيات 19 تا 20

تفسير بيدارى بعد از يك خواب طولانى

نكتهها

1- پاكترين طعام

2- تقيه سازنده

3- كانون قرآن لطف است

سوره الكهف (18) آيات 21 تا 24

تفسير پايان ماجراى اصحاب كهف

نكتهها

1-" رجما بالغيب"

2-" واو" در جمله" و ثامنهم كلبهم"

3- مسجد در كنار آرامگاه

4- همه چيز با اتكاء بر مشيت خدا

5- پاسخ به يك سؤال

سوره الكهف (18) آيات 25 تا 27

تفسير خواب اصحاب كهف

نكتهها

1- داستان اصحاب كهف در احاديث اسلامى

2- كهف در كجا بوده است؟

3- جنبههاى آموزنده اين داستان

آيا داستان اصحاب كهف علمى است؟

زمستانخوابى

نمونه ديگر دفن مرتاضان

منجمد ساختن بدن انسان زنده

سوره الكهف (18) آيات 28 تا 31

شان نزول

تفسير پاكدلان پابرهنه!

نكتهها

1- روح طبقاتى مشكل بزرگ جامعهها

2- مقايسه زندگى اين جهان و آن جهان

3- رابطه هواپرستى و غفلت از خدا

4- لباسهاى زينتى در جهان ديگر

5- نزديك شدن به ثروتمندان به خاطر ثروتشان

سوره الكهف (18) آيات 32 تا 36

تفسير ترسيمى از موضع مستكبران در برابر مستضعفان

سوره الكهف (18) آيات 37 تا 41

تفسير اينهم پاسخ مستضعفان

سوره الكهف (18) آيات 42 تا 44

تفسير و اينهم پايان كارشان

نكتهها

1- غرور ثروت

ج- بيدارى بعد از بلا غالبا بيهوده است

د- نه فقر دليل ذلت است و نه ثروت دليل عزت

ه- راه شكستن غرور

و- جهان طبيعت به ما درس مىدهد

سوره الكهف (18) آيات 45 تا 46

تفسير آغاز و پايان زندگى در يك تابلو زنده

نكتهها

1- زرق و برق ناپايدار

2- عوامل غرورشكن

سوره الكهف (18) آيات 47 تا 49

تفسير واى بر ما اين چه كتابى است!

نكتهها

1- كوهها و سر انهدام آنها

2- نامه اعمال

3- ايمان به معاد و نقش آن در تربيت انسانها

سوره الكهف (18) آيات 50 تا 53

تفسير شياطين را اولياى خود قرار ندهيد!

نكتهها

1- آيا شيطان فرشته بود؟

2- گمراهان را نبايد به معاونت دعوت كرد

سوره الكهف (18) آيات 54 تا 56

تفسير گويى تنها منتظر مجازاتند!

سوره الكهف (18) آيات 57 تا 59

تفسير در مجازات الهى عجله نمىشود

سوره الكهف (18) آيات 60 تا 64

تفسير سرگذشت شگفتانگيز خضر و موسى

سوره الكهف (18) آيات 65 تا 70

تفسير ديدار معلم بزرگ

سوره الكهف (18) آيات 71 تا 78

تفسير معلم الهى و اين اعمال زننده؟!

سوره الكهف (18) آيات 79 تا 82

تفسير اسرار درونى اين حوادث

نكتهها

1- ماموريت خضر در نظام تشريع بود يا تكوين؟!

2- خضر، كه بود؟

3- افسانههاى ساختگى

4- آيا نسيان براى پيامبران ممكن است؟!

5- چرا موسى به ديدار خضر شتافت؟!

6- آن گنج چه بود؟

7- درسهاى اين داستان

سوره الكهف (18) آيات 83 تا 91

تفسير سرگذشت عجيب ذو القرنين

سوره الكهف (18) آيات 92 تا 98

تفسير سد ذو القرنين چگونه ساخته شد؟

نكتهها

1- نكات آموزنده اين داستان تاريخى

2- ذو القرنين كه بود؟

3- سد ذو القرنين كجاست؟

4- ياجوج و ماجوج كيانند؟

سوره الكهف (18) آيات 99 تا 102

تفسير منزلگاه افراد بى ايمان

سوره الكهف (18) آيات 103 تا 108

تفسير زيانكارترين مردم

نكتهها

1- اخسرين اعمالا چه كسانى هستند؟!

2- لقاء اللَّه چيست؟

3- توزين اعمال

5- فردوس جاى چه كسانى است؟

سوره الكهف (18) آيات 109 تا 110

شان نزول

آنها كه اميد لقاى خدا را دارند

ترسيمى از بى نهايت

اخلاص يا روح عمل صالح

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٢ - شان نزول

برمى‌گردانند.

٤٧- ما مى‌دانيم آنها به چه منظورى به سخنان تو گوش فرا مى‌دهند، و هنگامى كه با هم نجوا مى‌كنند، در آن هنگام كه ستمگران مى‌گويند شما جز از انسانى كه سحر شده است پيروى نمى‌كنيد! ٤٨- ببين چگونه براى تو مثل مى‌زنند، و از همين رو گمراه شدند و قدرت پيدا كردن راه (حق) را ندارند!

شان نزول:

جمعى از مفسران مانند" طبرسى" در" مجمع البيان" و" فخر رازى" در" تفسير كبير" و بعضى ديگر در شان نزول آيات فوق چنين گفته‌اند كه آيه نخست در باره گروهى از مشركان نازل شده كه پيامبر ص را به هنگامى كه در شب تلاوت قرآن مى‌كرد و در كنار خانه كعبه نماز مى‌گذارد آزار مى‌دادند، و او را با سنگ مى‌زند و مانع دعوت مردم به اسلام مى‌شدند.

خداوند به لطفش چنان كرد كه آنها نتوانند او را آزار كنند (و شايد اين از طريق رعب و وحشتى بود كه از پيامبر در دل آنها افكند) [١] در روايت ديگرى مى‌خوانيم هنگامى كه پيامبر ص قرآن مى‌خواند دو نفر از مشركان در طرف راست و دو نفر در طرف چپ قرار مى‌گرفتند و كف مى‌زدند و سوت مى‌كشيدند و با صداى بلند اشعار مى‌خواندند تا صداى پيامبر ص به گوش مردم نرسد [٢]" ابن عباس" مى‌گويد: ابو سفيان و ابو جهل و غير آنها گاهى نزد پيامبر ص مى‌آمدند و به سخنان او گوش فرا مى‌دادند، روزى يكى از آنها به ديگران گفت: اصلا من نمى‌فهمم محمد چه مى‌گويد؟ فقط مى‌بينم لبهاى او حركت مى‌كند!

[١] مجمع البيان.

[٢] تفسير فخر رازى ذيل آيه.