تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٠ - در اين آيه به چند نكته بايد توجه داشت

در آيات ديگرى از قرآن نيز اشاره به اين موضوع شده است، مانند:

لَيْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ‌" همه آنها يكسان نيستند، از اهل كتاب جمعيتى هستند كه قيام (بحق و ايمان) ميكنند، و پيوسته در اوقات شب آيات خدا را ميخوانند و سجده مى‌كنند" (آيه ١١٣ آل عمران).

*** ٣-" يخرون" يعنى بى اختيار به زمين مى‌افتند، بكار بردن اين تعبير بجاى" يسجدون" (سجده ميكنند) اشاره به نكته لطيفى دارد، و آن اينكه آگاهان بيداردل به هنگام شنيدن آيات قرآن آن چنان مجذوب و شيفته سخنان الهى مى‌شوند كه بى اختيار به سجده مى‌افتند و دل و جان را در راه آن از دست مى‌دهند [١]*** ٤-" اذقان" جمع" ذقن" به معنى چانه است، و مى‌دانيم بهنگام سجده كردن كسى چانه بر زمين نميگذارد، اما تعبير آيه اشاره به اين است كه آنها با تمام صورت در پيشگاه خدا بر زمين مى‌افتند، حتى چانه آنها كه آخرين عضوى است كه بهنگام سجده ممكن است به زمين برسد در پيشگاه با عظمتش بر زمين قرار مى‌گيرد.

بعضى از مفسران اين احتمال را نيز داده‌اند كه در سجده معمولى انسان نخست پيشانى بر خاك مى‌نهد ولى كسى كه همچون مدهوشان بر خاك مى‌افتد اول چانه او بر زمين قرار مى‌گيرد، بكار بردن اين تعبير در آيه تاكيدى است بر معنى‌

---

[١]" راغب" در كتاب" مفردات" ميگويد:" يخرون" در اصل از ماده" خرير" است كه به معنى صداى آب و مانند آن است كه از بلندى به زير مى‌افتد، بكار بردن اين تعبير در مورد سجده كنندگان نشانه آن است كه آنان در برابر پروردگار به زمين مى‌افتند در حالى كه صدايشان به تسبيح بلند است.