آنها نیروی اصلاح نبود ، نیروی امر به معروف و نهی از منکر نبود ، حس‌ امر به معروف و نهی از منکر در میان این مردم زنده نبود .
حال ببینیم امر به معروف و نهی از منکر چه شرایطی دارد و چگونه ما می‌توانیم امر به معروف و نهی از منکر کنیم ؟ اولا معروف یعنی چه ؟ منکر یعنی چه ؟ امر به معروف و نهی از منکر یعنی چه ؟ اسلام از باب اینکه‌ نخواسته موضوع امر به معروف و نهی از منکر را به امور معین ، مثل‌ عبادات ، معاملات ، اخلاقیات ، محیط خانوادگی و . . . محدود کند ، کلمه‌ عام آورده است : معروف ، یعنی هر کار خ یر و نیکی . امر به معروف لازم‌ است . نقطه مقابلش : هر کار زشتی . نگفت شرک یا فسق یا غیبت یا دروغ‌ یا نمیمه [١] یا تفرقه اندازی یا ربا یا ریا ، بلکه گفت : منکر : هر چه که زشت و پلید است .
" امر " یعنی فرمان ، " نهی " یعنی باز داشتن ، جلو گیری کردن .
اما این فرمان یعنی چه ؟ آیا مقصود از این فرمان ، فرمان لفظی است ؟ آیا امر به معروف و نهی از منکر فقط در مرحله لفظ است ؟ فقط باید با زبان‌ امر به معروف و نهی از منکر کرد ؟ خیر ، امر به معروف و نهی از منکر در مرحله دل و ضمیر هست ، در مرحله زبان هست ، در مرحله دست و عمل هم‌ هست . تو باید با تمام وجودت آمر به معروف و ناهی از منکر باشی . از علی بن ابی طالب علیه السلام سئوال کردند اینکه قرآن در مورد بعضی از زنده‌های روی زمین می‌گوید اینها مرده‌اند ، یعنی چه ؟ میت الاحیاء مرده در میان زنده‌ها کیست و چیست ؟ فرمود : مردم چند طبقه‌اند ، بعضی

[١] سخن چینی .