حماسه حسینی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤

ندارد ، آنچنان قضا و قدری که از بشر ، نفی و سلب آزادی و مسئولیت و تعهد می‌کند . قرآن چنین قضا و قدری را نمی‌پذیرد . آیا شما در این زمینه‌ جمله‌ای بالاتر از این آیه کوچک که با تفاوت مختصری در دو جای قرآن آمده‌ است ، پیدا می‌کنید ؟ « ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم [١] .
این آیه ، آب بسیار صاف و پاکی است که بر سر منتظرها ، آنهایی که به‌ انتظار هستند که همیشه خدا از یک راه غیر عادی کارها را درست کند ، می‌ریزد . انتظار بیهوده نکشید . " ان " یعنی تحقیقا مطلب اینست ، تحقق و واقعیت اینست که هرگز خداوند اوضاع و احوال را به سود مردم عوض‌ نمی‌کند « حتی یغیروا ما بانفسهم »، مگر وقتی که خود آن مردم آنچه مربوط به خودشان است ، آنچه که در خودشان هست : اخلاق ، روحیه ، ملکات ، جهت‌ ، نیات و بالاخره خودشان را عوض کنند . آیا شما می توانید صریحتر از این‌ ، مسئولیت پیدا کنید ؟ آنهم مسئولیت در برابر یک اجتماع ، یعنی اجتماع‌ را برای مسئولیت مخاطب قرار بدهد .
در آیه دیگر که سرنوشت یکی از امم فاسد گذشته را ذکر می‌کند می‌فرماید : ²ذلک بان الله لم یک مغیرا نعمه انعمها علی قوم حتی یغیروا ما بانفسهم‌ [٢] . از یک نظر تاکید در این آیه بیشتر است . بعد که می‌گوید آنها چنین فاسد شدند و چون وضع خود را خراب کردند ما هم وضع خوبشان را تبدیل‌ به وضع خراب کردیم ، می‌فرماید : « ذلک بان الله [ لم یک ] »این ، به‌ موجب اینست که خدا چنین