حماسه حسینی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١

هم نداشت . معاویه و بسیاری از خلفای آل عباس هم مردمان فاسق و فاجری‌ بودند ، ولی یک مطلب را کاملا درک می‌کردند ، و آن اینکه می‌فهمیدند که‌ اگر بخواهند ملک و قدرتشان باقی بماند ، باید تا حدود زیادی مصالح اسلامی‌ را رعایت کنند ، شئون اسلامی را حفظ کنند . این را درک می‌کردند که اگر اسلام نباشد آنها هم نخواهند بود . می‌دانستند که صدها میلیون جمعیت از نژادهای مختلف چه در آسیا ، چه در آفریقا و چه در اروپا که در زیر حکومت واحد در آمده‌اند و از حکومت شام یا بغداد پیروی می‌کنند ، فقط به‌ این دلیل است که اینها مسلمانند ، به قرآن اعتقاد دارند و به هر حال‌ خلیفه را یک خلیفه اسلامی می‌دانند ، و الا اولین روزی که احساس کنند که‌ خلیفه خود بر ضد اسلام است ، اعلام استقلال می‌کنند .
چه موجبی داشت که مثلا مردم خراسان ، شام و سوریه ، مردم قسمتی از آفریقا ، از حاکم بغداد یا شام اطاعت کنند ؟ دلیلی نداشت . و لهذا خلفایی که عاقل ، فهمیده و سیاستمدار بودند این را می‌فهمیدند که مجبورند تا حدود زیادی مصالح اسلام را رعایت کنند . ولی یزید بن معاویه این شعور را هم نداشت ، آدم متهتکی بود ، آدم هتاکی بود ، خوشش می‌آمد به مردم و اسلام بی‌اعتنایی کند ، حدود اسلامی را بشکند . معاویه هم شاید شراب می‌خورد ( اینکه می‌گویم شاید ، از نظر تاریخی است ، چون یادم نمی‌آید ، ممکن است‌ کسانی با مطالعه تاریخ ، موارد قطعی پیدا کنند ( ١ " ولی هرگز تاریخ‌ نشان نمی‌دهد که معاویه در یک