حماسه حسینی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٩

شود [١] . این امر مثل تاکتیکها و استراتژیهایی است که فرماندهان‌ لشکرها به کار می‌برند که به ابتکار خود آنها بستگی دارد . مثلا در وقتی که‌ متفقین با آن دول محور در مصر ( اسکندریه ، العلمین ) می‌جنگیدند و آیزنهاور فرمانده متفقین بود ، البته مقرراتی بود که او نباید از آنها تجاوز می‌کرد ، ولی بسیاری از قضایا به ابتکار او بستگی داشت ، او باید ابتکار به خرج می‌داد تا پیروز می‌شد . دشمن هم عینا همین حالت را داشت .
حال ببینیم معنی جمله عبدالرحمن بن عوف و همچنین پاسخ علی ( ع ) چیست‌ ؟ عبدالرحمن به علی ( ع ) گفت : تو باید متعهد شوی که قانون ، کتاب‌ الله و سنت رسول الله باشد ولی روش رهبری ، همان روش رهبری شیخین باشد . اگر علی ( ع ) روش شیخین را می‌پذیرفت ، در این صورت مثلا چنانچه عمر پیش خود خیال می‌کرد که حق دارد متعه را که پیغمبر تحلیل کرده است تحریم‌ کند ، علی ( ع ) باید می‌گفت من هم می‌گویم حرام است ، و یا در مورد بیت‌ المال که عمر تدریجا آن را از تقسیم بالسویه زمان پیغمبر خارج کرد و تبعیض روا داشت ، باید متعهد می‌شد که بعد از این ، به همین ترتیب عمل‌ می‌کند ، و باید بدعتهایی را که عمر در زمان خودش به عنوان اینکه من‌ رهبرم و رهبر حق دارد چنین و چنان بکند به وجود آورده بود ، می‌پذیرفت .
می‌خواستند علی ( ع ) را در کادر رهبری ابوبکر و عمر محدود کنند و این ، برای علی امکان نداشت چرا که در این صورت او هم باید العیاذ بالله مثل‌ عثمان