برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٧ - فضيلت تلاوت سوره

مريم» را (چه عيبى دارد كه ما با فرشتگان و پيامبرانى چون عزيز و مسيح باشيم!) اين سخن را خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و اله گفتند، رسول اللّه فرمود: «آرى! هر كس دوست داشته باشد كه معبود واقع شود او هم با عابدانش در دوزخ خواهد بود، اين بت‌پرستان در حقيقت شياطين را مى‌پرستيدند، و هرچيز را كه شيطان به آنها دستور مى‌داد».

اينجا بود كه آيه ١٠١ سوره انبيا نازل شد و نيز آيه مورد بحث‌ (وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا ...) نازل گرديد.

تفسير:

كدام معبودان در دوزخند؟ قرآن در اينجا پيرامون مقام عبوديت حضرت مسيح و نفى گفتار مشركان در باره الوهيت او و بتها سخن مى‌گويد كه تكميلى است براى بحثهايى كه در آيات گذشته پيرامون دعوت موسى و مبارزه او با بت‌پرستان فرعونى آمد.

نخست مى‌فرمايد: «هنگامى كه در باره فرزند مريم مثلى زده شد قوم تو از آن مى‌خنديدند» و روى گردان مى‌شدند (وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ).

منظور از مثال همان است كه مشركان به عنوان استهزاء به هنگام شنيدن آيه شريفه‌ «إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ»؛ شما و آنچه را غير از خدا مى‌پرستيد هيزم دوزخيد» (انبيا/ ٩٨) گفتند و آن اين بود كه عيسى بن مريم نيز معبود واقع شده و به حكم اين آيه بايد در دوزخ باشد چه بهتر كه ما و بتهايمان نيز همسايه عيسى باشيم! گفتند و خنديدند و مسخره كردند!

(آيه ٥٨)- سپس «گفتند: آيا خدايان ما بهتر است يا او [مسيح‌]»؟ (وَ قالُوا أَ آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ).

ولى بدان آنها حقيقت را مى‌دانند «و اين مثل را جز از روى جدال براى تو نزده‌اند» (ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا).

«بلكه آنها گروهى كينه توز و پرخاشگرند»، و براى جلوگيرى از حق به باطل متوسل مى‌شوند (بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ).