برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٤ - محتواى سوره

آرى! آنها آن موقعى كه بايد ايمان بياورند و مفيد است سر سختى و لجاجت به خرج مى‌دهند، و در برابر حق تسليم نمى‌شوند، ولى آن زمان كه حوادث هولناك آغاز قيامت جهان را به لرزه در مى‌آورد اين گونه افراد به وحشت مى‌افتند، و اظهار خضوع و ايمان مى‌كنند، كه هيچ سودى به حالشان ندارد.

(آيه ١٩)- اين آيه به عنوان نتيجه گيرى از گفتگوهايى كه در آيات قبل پيرامون ايمان و كفر و سرنوشت مؤمنان و كافران آمده بود، مى‌فرمايد: «پس بدان كه معبودى جز اللّه نيست» (فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ).

يعنى روى خط توحيد محكم بايست كه داروى شفا بخش و بهترين وسيله نجات همين توحيد است كه آثار آن در آيات قبل بيان شد.

به دنبال اين مسأله عقيدتى باز به سراغ مسأله تقوا و پاكى از گناه رفته، مى‌افزايد: «و براى گناه خود و مردان و زنان با ايمان استغفار كن» (وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ).

پيداست پيامبر صلّى اللّه عليه و اله به حكم مقام عصمت هرگز مرتكب گناهى نشده، اين گونه تعبيرها يا اشاره به مسأله «ترك اولى» و «حسنات الابرار سيّئات المقرّبين» است، و يا سرمشقى است براى مسلمانان.

و در ذيل آيه به عنوان بيان علت مى‌فرمايد: «خداوند محل حركت و قرار گاه شما را مى‌داند» (وَ اللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَ مَثْواكُمْ).

از ظاهر و آشكار و درون و برون سرّ و نجواى شما با خبر است، به همين دليل بايد به سوى او برويد و از درگاه او طلب عفو كنيد.

(آيه ٢٠)- از نام جهاد نيز وحشت دارند! در اينجا موضع گيريهاى مختلف «مؤمنان» و «منافقان» را در برابر فرمان جهاد روشن مى‌سازد، مى‌فرمايد: «كسانى كه ايمان آورده‌اند مى‌گويند: چرا سوره‌اى نازل نمى‌شود»؟! (وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْ لا نُزِّلَتْ سُورَةٌ).

سوره‌اى كه در آن فرمان جهاد باشد، و تكليف ما را در برابر دشمنان سنگدل و خونخوار و بى‌منطق روشن سازد، سوره‌اى كه آياتش نور هدايت بر قلب ما بپاشد،