برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٠ - ادامه سوره فصلت

گواهى بر گفته‌هاى خود نداريم» (وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكائِي قالُوا آذَنَّاكَ ما مِنَّا مِنْ شَهِيدٍ).

آنچه مى‌گفتيم سخنان بى‌اساس و بى‌پايه بود، امروز بهتر از هر زمان مى‌فهميم كه چه اندازه اين ادعاها باطل و بى‌اساس بوده است.

(آيه ٤٨)- و در اين حال مى‌بينند «همه معبودانى را كه قبلا مى‌خواندند محو و گم مى‌شوند» (وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَدْعُونَ مِنْ قَبْلُ).

اصلا صحنه قيامت آن چنان براى آنها وحشتناك است كه خاطره بتها نيز از نظرشان محو و نابود مى‌شود.

آرى «در آن روز مى‌دانند كه هيچ گريزگاهى ندارند» (وَ ظَنُّوا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ).

(آيه ٤٩)- اين انسانهاى كم ظرفيت! به تناسب بحثى كه در آيات گذشته در باره مشركان و سرنوشت آنها بيان شده بود، در اينجا ترسيمى از حال اين انسانهاى ضعيف و بى‌ايمان شده.

نخست مى‌فرمايد: «انسان هرگز از تقاضاى نيكى (و نعمت) خسته نمى‌شود» (لا يَسْأَمُ الْإِنْسانُ مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ).

هرگز تنور حرص او از گرمى نمى‌افتد، هر چه بيشتر پيدا مى‌كند باز بيشتر مى‌خواهد، و هر چه به او بدهند باز سير نمى‌شود.

«اما (اگر دنيا به او پشت كند، نعمتهاى او زائل گردد، و) شر و بدى به او رسد بسيار مأيوس و نوميد مى‌شود» (وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ).

منظور از «انسان» در اينجا «انسان تربيت نايافته» اى است كه قلبش به نور معرفت الهى و ايمان پروردگار، و احساس مسؤوليت در روز جزا روشن نشده.

(آيه ٥٠)- در اين آيه به يكى ديگر از حالات نامطلوب انسانهاى دور مانده از علم و ايمان يعنى حالت غرور و از خود راضى بودن اشاره كرده، مى‌فرمايد:

«و هر گاه او را (انسان) رحمتى از سوى خود، بعد از ناراحتى كه به او رسيده بچشانيم، مى‌گويد: اين به خاطر شايستگى و استحقاق من بوده است» (وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ‌