برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٨ - فضيلت تلاوت سوره

منظور از دو بار ميراندن، مرگ در پايان عمر و مرگ در پايان برزخ است، و منظور از دو مرتبه احيا، احياى برزخى و احياى در قيامت است.

به اين ترتيب ما يك حيات جسمانى داريم و يك حيات برزخى، در پايان عمر از حيات جسمانى مى‌ميريم، و در پايان اين جهان از حيات برزخى و نيز داراى دو حيات به دنبال اين دو مرگ هستيم: حيات برزخى، و حيات روز قيامت.

(آيه ١٢)- اما ناگفته پيداست كه پاسخ اين تقاضاى كافران كه از دوزخ بيرون آيند و به دنيا برگردند تا به گمان خود گذشته تاريك را جبران نمايند منفى است و منفى بودن آن به قدرى روشن است كه حتى در آيات مورد بحث سخنى از آن به ميان نيامده، تنها در اين آيه مطلبى ذكر مى‌كند كه به منزله دليل آن است، مى‌فرمايد:

«اين به خاطر آن است كه وقتى خداوند به يگانگى خوانده مى‌شد انكار مى‌كرديد و اگر براى او همتايى مى‌پنداشتند ايمان مى‌آوريد» (ذلِكُمْ بِأَنَّهُ إِذا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا).

آرى! هر جا سخن از توحيد و پاكى و تقوا و فرمان حق بود چهره درهم مى‌كشيديد، و هر جا از كفر و نفاق و شرك و آلودگى سخن به ميان مى‌آمد خوشحال و شادان مى‌شديد، و به همين دليل سرنوشتى غير از اين نداريد.

در پايان آيه براى آن كه اين تاريكدلان مشرك را براى هميشه مأيوس كند، مى‌فرمايد: «اكنون داورى مخصوص خداوند بلند مرتبه و بزرگ است» و شما را مطابق عدل خود كيفر مى‌دهد (فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ).

جز او قاضى و دادخواه و دادرسى در اين محكمه نيست، و چون او «علىّ» و «كبير» است نه مغلوب كسى مى‌گردد، نه توصيه‌اى در او مؤثر مى‌شود، و هيچ راه فرارى در برابر حكمش وجود ندارد.

(آيه ١٣)- تنها خدا را بخوانيد هر چند كافران نپسندند اين آيه و دو آيه بعد استدلالى است بر توحيد و وحدانيت خداوند و ربوبيت او، و نفى شرك و بت پرستى.

نخست مى‌گويد: «او كسى است كه آياتش را به شما نشان مى‌دهد» (هُوَ