تبليغ بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٤ - تفاوت استعدادهاى اكتسابى

توجّه قرار دارد، تفاوت داشتن مردم از نظر ظرفيت‌ها و استعدادهاى طبيعى و اكتسابى، و ميزان تأثير پذيرى آنان از تبليغات مفيد و سازنده است. با در نظر گرفتنِ اين تفاوت‌ها، هر سخنى براى هر كسى مفيد و سازنده نيست. چه‌بسا نوعى از تبليغات براى فرد يا جمعى مفيد باشد، امّا براى فرد يا جمعى ديگر، غير مفيد و حتى زيانبار باشد. لذا انبياى الهى موظّف بوده‌اند كه در تبليغات خود، ظرفيت فكرى و روحى مردم را در نظر داشته باشند.[١]

تفاوت استعدادهاى طبيعى‌

از نگاه احاديث اسلامى، مردم از نظر استعدادهاى ذاتى، مانند معادن زمينْ متفاوت‌اند.[٢] برخى چون معدن طلا از استعدادهاى بالايى برخوردارند، برخى مانند معدن نقره‌اند و همان طور كه انواع معادن زمين، براى جامعه بشر، مفيد و كارسازند؛ امّا بهره‌بردارى از آنها نياز به شناخت و برنامه‌ريزى دارد. همچنين انواع استعدادهاى فطرى انسان‌ها براى اداره جامعه انسانى، مفيد و سازنده است؛ ليكن بهره‌گيرى از آنها نيازمند شناخت درست و برنامه‌ريزى صحيح است.

تفاوت استعدادهاى اكتسابى‌

ظرفيت اكتسابى انسان‌ها، مانند ظرفيت ذاتى آنان، متفاوت است. متون (نصوص) اسلامى، به طور كلّى، انسان‌ها را بر اساس ميزان تأثير پذيرى از تبليغات سازنده، به سه دسته تقسيم كرده‌اند:

دسته اول كسانى كه فطرت پاك انسانى خود را با كارهاى ناشايسته و بخصوص ظلم نيالوده‌اند. اينان، از تقواى عقلى برخوردارند و ظرفيت مناسبى براى‌

[١] ر. ك: ص ٢٩٥( رعايت ظرفيت مخاطب).

[٢] ر ك: ص ٢٩٥( رعايت ظرفيت مخاطب)